آسيب شناسي سينماي کودک و نوجوان در آخرين گفت و گوي شبانه

آخرين گفت و گوي شبانه سي امين جشنواره بين المللي فيلم هاي کودکان و نوجوانان با حضور کمال تبريزي، بهروز شعيبي، غلامرضا رمضاني، سيروس الوند، وحيد نيکخواه آزاد و جمعي از شرکت کنندگان اين رويداد در تالار چشم انداز هتل کوثر برگزار شد. شعيبي: وضعيت پخش سينماي کودک نياز به فرهنگ سازي دارد به گزارش ستاد اطلاع رساني سي امين جشنواره بين المللي فيلم هاي کودکان و نوجوانان؛ در ابتداي اين جلسه پس از توضيحات وحيد نيکخواه آزاد مجري و کارشناس گفت و گوهاي شبانه درباره اهداف و موضوعات نشست، بهروز شعيبي با اشاره به ظرفيت هاي سينماي کودک و نوجوان گفت: شايد يکي از بخش‌هايي که به صورت مشخص در سينما مخاطب دارد، سينماي کودک است؛ ذکاوتي که آن ها در دهه ?? داشتند سبب شد به اين نتيجه برسند تا جشنواره اي را به يکي از بخش هاي سينما اختصاص دهند، نسل ها جا به جا مي شوند، در اين مدت آنطور که بايد نتوانستم درباره کودک فيلم بسازم. وي خاطرنشان کرد: دغدغه حاکم بر توليد سينما تمايلي به سينماي کودک ندارد. اتفاقي که براي پخش فيلم کودک در حال رخ دادن است، اتفاق خوبي نيست و در صورت عدم اکران اثر، انگار آن کار به عنوان رزومه اي براي کارگردان به شمار نمي آيد. اين فيلمساز ادامه داد: برخي فيلم ها در جشنواره به نوعي نمايش داده شدند که انگار پخش کننده فيلم تنها قصد حضور در آن را داشته است. بايد تلاش کرد تا فيلم ديده شود و مخاطب براي آن حضور پيدا کند و پخش کننده بايد در اين زمينه حرکت کند و اگر اين اتفاق درست شود انگيزه براي کساني که در حال تلاش هستند بيشتر است. بسياري از فيلم سازان امروز فکر مي کنند درباره کودک فيلم ساختن محتوايي ندارد. در صورتي که بايد شرايط براي حضور فيلم کودک در سينما فراهم شود. وي با بيان اين که پخش سينماي کودک به فرهنگسازي نياز دارد، بيان کرد: زماني که در يک کشور مشکلي پيش مي آيد، يک تيم فلسفه براي بحران دست به کار مي شوند. در سينما نيز بايد اينگونه عمل کنيم، پخش سينماي کودک نياز به يک فرهنگسازي دارد و بايد جا بيندازيم که پدر و مادر ياد بگيرند براي فرزندان خود نيز زمان بگذارند. اين سينماگر همچنين خاطر نشان کرد: هر فيلمي قرار است از لايه و سطح اوليه عبور کند، نياز به تحقيق دارد. اگر مي خواهيم براي آينده کاري خودمان کاري را در نظر بگيريم، بايد تبليغات آن را آغاز کنيم. کار کودک نياز به حرس هاي بسيار ظريفي دارد، امروز بايد به اين فکر کنيم که ابتدا احتياج به وجود مي آيد و پس از آن ما دست به توليد مي زنيم. وي با اشاره به اين که برخي گونه هاي سينمايي ما در حال انقراض است، افزود: در حالي که هنوز در سينماي آمريکا درباره جنگ جهاني فيلم مي سازند، برخي گونه هاي سينمايي در حال انقراض است. تبريزي: سينما تبديل به عرصه اي براي رقابت شده است کمال تبريزي نيز در اين نشست در پاسخ به اين که چرا از حوزه فعاليت سينمايي در زمينه کودک و نوجوان دست کشيديد، توضيح داد: اتفاق ناگوار سينماي کودک و نوجوان فاصله گرفتن از دوره اوج آن در دهه ?? است. در مقطعي احترامي براي سينماي کودک و نوجوان در نظر گرفته مي شد. اما امروزه سينماي ايران تبديل به عرصه اي براي يک رقابت بي دليل و سطح پايين براي فروش فيلم شده است و انگار اين يک امتياز محسوب مي شود. ما از دهه اي که سينماي ايران در همه جشنواره ها حضور داشت، فاصله گرفته ايم. وي افزود: بخش خصوصي زماني در سرمايه گذاري به دنبال بازگشت سرمايه است و در اين سينما کسي به دنبال ساخت فيلم کودک نيست. به اين دليل که بازگشت سرمايه در آن نيست. شوق و اشتياق در جشنواره بسيار طبيعي است تا فضايي به وجود آيد و مردم حضور يابند، حاصل يکسال کار را ببينند، زماني که فيلم ها اکران شد، مي توان درباره سينماي کودک قضاوت کرد، فيلم ها تبديل به جنگ شده اند و فيلم هايي بدون انتها و ابتدا هستند. شايد تنها دقايقي جنگ شادي در آن دارد. کارگردان «امکان مينا» ادامه داد: اگر از مردم درباره فيلم هاي پرفروش سوال کنيد، نمي دانند چه بوده و فقط مي دانند که خنده دار بوده، متاسفانه منتقدين دو دسته شده اند و فيلمي که مخاطب ندارد، بهترين فيلم از نظر آن ها مي شود و تنها نتيجه در اين مسير، زمين خوردن سينماي کشور است. اين نويسنده و کارگردان سينماي ايران با آسيب شناسي موضوع فضاي محتوايي فيلم ها در اين عرصه گفت: در شرايطي که مردم وقتي به سينما مي روند و يک خط نمي توانند درباره داستان آن توضيح بدهند، سينماي کودک است که آسيب مي زند. در دوراني اين بچه ها بودند که خانواده هايشان را به سينما مي کشاندند. زيرا فيلمساز با دنياي کودکان و نوجوانان آشنايي داشت. مي دانست بايد چطور بچه ها را جذب کند. اگر سينماي پر فروش دهه ?? و ?? مثل «گلنار» و ... را بررسي کنيم، مي فهمميم که اين آثار براي کودکان الگو و ذهنيت ايجاد مي کنند. اما امروز فيلمسازان از بچه ها گاهي عقب مي مانند. شايد تنها فيلم «دزد و پري?» بود که سر و شکلي داشت و مي توانست بچه ها را با خود همراه کند. ما اگر بتوانيم فيلمي بسازيم که بچه ها را به خود جذب کند، آن فيلم توسط سينماداران جذب خواهد شد. البته در سينماي کودک و نوجوان از سمت ديگري هم لطمه مي خوريم و آن نبودن اتاق فکر در اين حوزه است. وي با انتقاد از نقش آموزش و پرورش در تقويت نگاه سينمايي کودکان بيان کرد: عدم همکاري ميان نهادهايي که مدعي تربيت وآموزش کودکان هستند، يک خلا در شرايط کنوني است. در واقع دغدغه کودک و نوجوان در حوزه مسئوليت آن ها بايد وجود داشته باشد که نيست. امروز بايد با زبان بچه هاي امروز فيلمسازي کرد که از ما بسيار جلو افتاده اند. اگر يک قدم از آن ها عقب باشيم نمي توانيم اين گروه از مخاطبان را جذب کنيم. وحيد نيکخواه آزاد نيز درباره به اين که چرا فيلم هاي سينماي کودک مثل گذشته ماندگار نمي شود، سوالي را در ميان گذاشت. تبريزي در پاسخ به وي بيان کرد: در حوزه کودک دستمان کمتر باز است. فيلمنامه نويسي براي کودکان و نوجوانان تلاش زيادي مي خواهد. اما گويي بچه ها را فراموش کرده ايم و از سينماي کودک و نوجوان نيز فاصله گرفته ايم. متاسفانه رويکردمان نسبت به فرزندانمان سهل انگارانه است. بهروز شعيبي کارگردان سينما و تلويزيون نيز بيان کرد: در جايي مي خواندم وقتي در کشوري مشکلي ايجاد مي شود، اگر کارشناسان دورهم جمع شوند يک فيمسوف نيز همواره همراهي شان مي کند. براي پي بردن به ادبيات سينماي کودک معضل اصلي جامعه ما است. اما کارشناس مي گويند براي رهايي از اعتياد بايد از دوران ابتدايي به کودکان آموزش داد. اين نکته، اهميت سينماي کودک را به عنوان خوراک اصلي سينمايي بچه ها به آن ها نشان مي دهد. همچنين پخش سينماي کودک بايد رونق بگيرد. سينماي کودک سينماي سختي است. اساسا هر فيلمي براي ساخته شدن و عبور از لايه هاي مفهومي بايد ارتقا يابد. الوند: «تام و جري» درام ازلي و ابدي سينماي کودک جهان/سخن گفتن از زبان حيوانات سيروس الوند نويسنده و کارگردان سينما نيز در اين نشست درباره وضعيت سينماي کودک گفت: در اواخر دهه ?? و ?? چک اسلواکي سردمدار سينماي کودک بود. قبل از آن سينماي کودک مساوي والت ديزني و سخن گفتن از زبان حيوانات مثل «کليله و دمنه» و... بود که به موضوع اصلي سينماي کودک تبديل شد. وي افزود: اين محور هميشه هم جذاب است. درام ازلي و ابد آن نيز تام و جري است. در اين شرايط طبيعي است که فيلم هايي مثل «گلنار» و «شهرموش ها» در شرايطي که موسيقي چندان مجاز نيست، ديده شود. نيکخواه آزاد: سينماي کودک تنها گونه اي است که بر اساس مخاطب طبقه بندي مي شود وحيد نيکخواه آزاد نيز در اين نشست بيان کرد: در سينماي کودک بخش غيرتجاري اشکال اصلي اين است که از ميان ??? فيلم کودک و نوجوان اکران نشده که کارشناسان شوراي راهبردي، اکران هشت فيلم آن را تاييد کرد (البته با وضعيت نه چندان مناسبي اکران شد)، تنها به اين که فيلمي بسازيم فکر کرده ايم. وي افزود: در زمينه سينماي کودک مهم است که به اصطلاح تير را چه زماني بياندازيم. در سينما به مفهوم عام، ژانرهاي مختلفي داريم و همه فيلم ها بر اساس موضوع يا لحن طبقه بندي مي شوند. اما سينماي کودک و نوجوان تنها سينمايي است که بر اساس مخاطب طبقه بندي مي شود و بايد به اين مهم توجه داشته باشيم.