جزئيات جايزه پژوهش سينمايي اعلام شد

محمود اربابي معاون توسعه فناوري و مطالعات سينمايي تاکيد کرد که جايزه پژوهش سينمايي سال با جشن کتاب سال سينما موازي کاري نمي کند. به گزارش روابط عمومي بنياد سينمايي فارابي از خبرگزاري مهر، جايزه پژوهش سينمايي سال امسال براي نخستين بار توسط سازمان سينمايي در آذرماه برگزار مي‌شود و معاونت توسعه فناوري و مطالعات سينمايي به همراه مدرسه ملي سينما باني و مجري آن هستند. بهترين پژوهش سال، پايان نامه، مقاله و پژوهش خارجي به همراه مرکز پژوهشي برگزيده، در اين جايزه مورد قدرداني قرار مي‌گيرند. محمود اربابي معاون توسعه فناوري و مطالعات سينمايي و رييس شوراي سياستگذاري جايزه پژوهش سينمايي سال در مورد کيفيت برگزاري اين جايزه، برنامه‌ريزي و اجراي آن در گفتگويي عنوان کرد که جايزه پژوهش سينمايي سال سرجاي درست خودش قرار گرفته است. با ما در اين گفتگو همراه مي‌شويد: نخستين دوره جايزه پژوهش سينمايي سال برگزار مي‌شود اگر بخواهيم در همين ابتداي راه نگاهي به اين رويداد سينمايي داشته باشيم به اعتقاد شما آسيب‌ها و موانع بر سر راه اين جايزه به عنوان يک اتفاق فرهنگي چيست؟ \-شايد اين سوال را پس از پايان برگزاري دوره اول اين جايزه بهتر بتوانم پاسخ دهم ولي در حال حاضر، نسبت به گذشته مي‌گوييم با چه موانعي روبه‌رو هستيم. فکر مي‌کنم برگزاري اين جايزه آنقدر اتفاق مهمي است که موانع را پوشش دهد. اولين‌ها هميشه موثر هستند و انرژي انباشته‌اي را پشت سر خود دارند، اما اگر بخواهم موانعي را برشمرم، در مرحله اول بايد به آن تلقي عمومي است که نسبت به پژوهش وجود دارد، اشاره کنم. متاسفانه هميشه فرض ما بر اين است که هر جا به مشکل برمي‌خوريم، ابتدا پژوهش و سپس آموزش را حذف کنيم و مانعي که براي جايزه پژوهش وجود دارد اين است که اينجا هم ممکن است اين اتفاق بيفتد و دقت، بضاعت و توجه کافي در پژوهش‌ها به اندازه‌اي نباشد که باعث شود جايزه پژوهش سينمايي سال به يک اتفاق مثبت تبديل شود. اينکه اين جايزه نقش تعيين‌کننده‌اي در سرنوشت پژوهش سينمايي و ارتقاي سينماي کشور نداشته باشد و اندازه و تأثير آن کوچک و کوچکتر شود هم از آسيب‌هاي احتمالي هستند. البته يکي از امتيازهاي اين جايزه، توجه به پژوهش‌هاي کمتر قدرديده در سال‌هاي گذشته است. جايزه کتاب سال سينما را هم خانه سينما برگزار مي‌کند. بين اين جايزه و جايزه پژوهش سينمايي سال موازي‌کاري وجود ندارد؟ اصولاً چه نسبتي بين اين ? است و چه هدف مشترکي را مي‌توانند دنبال کنند؟ \-اين ? جايزه تفاوت اساسي دارند و اين تفاوت هم از آنجا ناشي مي شود که کتاب، دانشِ توليد شده است اما پژوهش، تلاش براي توليد دانش است. معمولاً کتاب‌ها حاصل دانش و تجربياتي هستند که براي بهره‌گيريِ ديگران ارايه مي‌شود اما پژوهش تلاشي است براي کشف حقايق پنهان و بسطِ موضوعاتي که به اندازه کافي زمينه توزيع آنها وجود نداشته است. اين ? به لحاظ ماهيتي بسيار تفاوت دارند و پژوهش هميشه مقدم بر کتاب است. کسي که کتاب مي‌نويسد بالقوه پژوهشگر خوبي بوده که اکنون کتاب به نگارش درآورده است. از اين جهت اگر نگاه کنيم، کتاب در مورد مسايل سينماي ايران خيلي کم نوشته مي‌شود و بخش زيادي از کتاب‌هاي با موضوع سينما، ترجمه و تئوريک هستند و مسايل و سياست‌هاي سينما را کمتر مورد توجه قرار داده‌اند به همين دليل جايزه پژوهش سينمايي سال سر جاي خودش قرار گرفته است و فضا را براي توليد دانش در کتاب‌ها باز مي‌کند. اولين نتيجه‌ اين اتفاق، آن است که پژوهش‌هايي که مورد توجه قرار مي‌گيرند به کتاب تبديل شوند و براي نوشته شدن کتاب‌ها، منبع توليد مي‌کند. از اين جهت، فکر نمي‌کنيم اين ? جايزه تعارضي با هم داشته باشند. جايزه پژوهش سال سنگ بناي نوشتن کتاب‌هاي سينمايي را مي‌گذارد. اين جايزه مي‌خواهد انگيزه ايجاد کند و پژوهشگاه‌هاي دانشگاهي و غيردانشگاهي را در اين زمينه فعال کند. در نهايت به نظرم جايزه پژوهش سينمايي سال و جايزه کتاب سال سينما، در طول همديگر اتفاق مي‌افتند. چه اقدامي صورت گرفته است تا جايزه پژوهش سينمايي سال يک اتفاق تک‌ساله نباشد و هدفمندتر و دنباله‌دارتر برگزار شود؟ \-اين تصور به خاطر تجربه برگزار شدن برخي از برنامه‌ها است که به دوره دوم و سوم نرسيده‌اند ولي جايزه پژوهش فقط يک بار برگزار نمي‌شود زيرا نياز به پژوهش‌هاي سينمايي احساس شده که چنين جايزه‌اي طراحي شده است در نتيجه وقتي اين نياز هميشه وجود دارد، خودش دليلي بر تداوم آن است. نکته دوم اينجا است که اولين ‌بارها هميشه باعث حساسيت مي‌شوند و جامعه از آن مطالبه مي‌کند. فرض کنيد اگر سال بعد جايزه پژوهش برگزار نشود، کساني سوال مي‌کنند که دليل آن چيست؟ برنامه‌اي با اين ظرفيتِ تاثير چرا متوقف شده است؟ اين مطالبه عمومي باعث مي‌شود که طراحي و مديريت اينگونه برنامه‌ها، نسبت به آن حساس باشد. نکته سوم هم اين است که حتي اگر سال بعد برگزار نشود نهادهاي ديگر انجام آن را به عهده مي‌گيرند يعني حتماً خانه سينما اين جايزه را در خلال جايزه کتاب سال سينما برگزار خواهد کرد. براي امسال ما نگران حجم زياد پژوهش‌هاي دريافتي هستيم اما سال بعد اين نگراني به اين که آيا بضاعت پژوهش‌هاي انجام شده در طول سال مي‌تواند پاسخگوي اين جايزه باشد؟ تغيير مي‌کند. آن موقع بايد تلاش کنيم تا براي سال‌هاي بعد پژوهش‌هاي بيشتري انجام بگيرد و صورت‌هاي مختلف پژوهش وارد جايزه پژوهش سال شود. امسال پژوهش تصويري در محورهاي جايزه لحاظ نشده و خودش يک امکان و افق جديد است تا براي دوره بعد، بتواند آن آسيبي را که نگران هستيم (اينکه فضا به قدر کافي رقابتي نباشد و برگزاري جايزه به مخاطره بيفتد) برطرف کند. به جاي خالي پژوهش تصويري اشاره کرديد. امسال تجليلي از فيلم يا متريال تصويري در جايزه انجام نمي‌شود؟ \-با توجه به برنامه‌ريزي‌هاي انجام شده، ممکن است در يک موردي که اتفاق نظر قطعي در مورد آن وجود دارد، تيم برگزاري جايزه، قدرداني کند اما زماني براي اينکه بخواهيم از راه و فيلتر بررسي، داوري و گزينش را جلو برويم، نداريم. ممکن است تيم‌هاي داوري پيشنهاد بدهند که اين اتفاق به صورت موردي انجام بگيرد و از شخصيت، نهاد، گروه و يا فيلمي که کاري جدي براي پژوهش‌هاي سينمايي انجام داده‌ باشد قدرداني کند اما قطعا براي دوره‌هاي بعد پژوهش تصويري به ? شکل جزو محورهاي اصلي جايزه پژوهش سينمايي سال خواهد بود؛ يکي فيلم‌هايي که روش پژوهش آنها مبتني بر تصوير است و ديگري فيلم‌هايي که مساله پژوهش در آن‌ها قوي و کاربردي باشد. هفت محور براي پژوهش‌هاي ارسالي تعيين شده است. به نظر شما کدام در اولويت است و اهميت بيشتري دارد؟ \-تيم شوراي سياستگذاري بعد از جلسات مختلف به اين هفت محور رسيده‌اند؛ محورهايي که در عرض يکديگرند. پيش‌بيني ما اين است که در هر هفت محور به قدر کافي پژوهش‌هاي متنوع به دست‌مان برسد اما اگر از هرکدام کمتر متريال به دبيرخانه برسد ناخودآگاه آن محور دچار ضعف مي‌شود حتي اگر برايمان اولويت داشته باشد. بعضي مسايل خود به خود اهميت بيشتري دارند. به عنوان مثال شايد مساله مخاطب، ساختار فيلم‌ها و غيره وجوهي باشند که تفاوت اولويت‌ها را بر جايزه پژوهش سال تحميل کنند. يک برداشت کليشه‌اي از پژوهش در سينما وجود دارد که بر اساس آن، تصور مي‌شود فقط هنگام نوشتن فيلمنامه يا ساخت فيلم، بايد به صورت موضوعي تحقيق انجام شود. چه تمهيد و قدمي براي کنار زدن اين تصور برداشته شده است تا اينکه بشود پژوهش را به عنوان يک عامل پيش‌برنده سينما خصوصاً براي توسعه سينماي ملي قلمداد کرد؟ \-مهمترين نکته در ذات پژوهش است. نظام انتخاب، مبتني بر پژوهش است، يعني نگاه پژوهش‌گرانه است که به پژوهشگر موضوع مي‌دهد و چشمان سينماگر را به دنياي پيرامونش حساس مي‌کند و از پس اين حساسيت، موضوع فيلمش را انتخاب مي‌کند. پس پژوهش در ذات سينماگر بايد وجود داشته باشد. در مورد نکته سوءتفاهم‌برانگيزي که به آن اشاره کرديد بايد بگويم که زماني موضوعي در ميان است و ما اطلاعاتمان را از طريق پژوهش در رابطه با آن تکميل مي‌کنيم يعني پژوهش پسيني انجام مي‌دهيم. چرا يک پژوهشگر مثلا آب را انتخاب مي‌کند و نه چوب؟ چون نگاه پژوهش‌گرانه‌اش به او منتقل کرده که امروز مساله جهان آب است و نظام مديريت، ابزارهاي بهره‌برداري از آن و غيره دچار مشکل است که همگي از دل پژوهش بيرون آمده‌اند. وقتي کسي با چنين نگاهي نسبت به آب، فيلم بسازد، پژوهش تکميلي انجام مي‌دهد. وقتي اطلاعات کسب شده را به تصوير مي‌کشيم هم پژوهش تصويري انجام داده‌ايم. يقين دارم که برگزاري جايزه پژوهش سينمايي سال گام بزرگي در تصحيح سوءبرداشتي که از پژوهش نزد برخي‌ها وجود دارد، برمي‌دارد تا پژوهش به يکي از ارکان فعاليت سينمايي تبديل شود. از طريق اين جايزه چه قدم جديدي براي ايجاد پيوند ميان دانشگاه، بدنه سينما و سازمان صدا و سيما به عنوان رسانه اصلي کشور برداشته خواهد شد؟ \-در مرحله اول پژوهش‌ها مي‌توانند خلاهاي ميان اين عناصر را پر کنند. سينماي ما فصلنامه علمي پژوهشي ندارد که جايزه پژوهش سال مي‌خواهد آن را منتشر کند. اين فصلنامه بايد مقدمه‌اي باشد تا در بخش‌هاي مختلف انيميشن، مستند، فيلم کوتاه هم جرياني به راه بيفتد تا تعدد مجلات علمي پژوهشي که مشخصاً در مورد سينما هستند، باعث شود تا در سال به طور طبيعي صد عنوان مقاله علمي در مورد سينماي ايران داشته باشيم. اين خودش بزرگترين تاثير است که در روند برنامه‌سازي تلويزيون هم موثر خواهد بود چون تلويزيون، سينما و جامعه دانشگاهي- پژوهشي مرتبط با سينما را مي‌توان جزو يک خانواده تصوير به حساب آورد. مطمئنم اين جايزه استارت اتفاقات مثبت زيادي را خواهد زد.