حفظ حيات طبيعي و جاري سينما مسئله مهمي است/ ريسک سرمايه گذاري در سينما بالاست و نوسانات اقتصادي بر اين روند تاثير منفي مي‌گذارد

عليرضا تابش گفت: با وجود تنگناهاي مالي، بنياد سينمايي فارابي از حمايت فيلمسازان غافل نمي‌شود و حمايت‌هاي فارابي در ميان مدت و بلند مدت اثر خود را نشان خواهد دا‌د. به گزارش روابط عمومي بنياد سينمايي فارابي به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان؛ پايان سال كاري كه مي رسد، هر سازمان و نهادي گزارشي از عملكرد يك ساله خود منتشر مي‌كند. اين گزارش يا به صورت آماري و در قالب جدول و عدد و رقم است و يا در يك مصاحبه تشريح مي شود. مديران سازمان ها علاوه بر دستاوردهاي يك ساله، به بيان برنامه هاي سال آتي نهاد مربوط به خود هم مي پردازند. در اين ميان، يكي از اصلي ترين سازمان هاي مرتبط با سينماي كشورمان بنياد سينمايي فارابي است. بنيادي كه در اصل وظيفه اش حمايت از فيلمسازان، اعطاي وام، تخصيص بودجه و سرمايه گذاري روي ساخت برخي فيلم هاست. در همين زمينه و با هدف بررسي اجمالي عملكرد بنياد سينمايي فارابي در سال 96 و برنامه هاي آن در سال 97 گفتگوي مفصلي داشته ايم با عليرضا تابش؛ مديرعامل بنياد فارابي. مشروح اين گفتگو را در ادامه بخوانيد؛ آقاي تابش؛ به نظر شما مهمترين دستاورد فارابي در اين چند سال چه بوده است؟ در مديريت خيلي نمي‌شود دنبال بهترين و بدترين دستاورد باشيم. بايد واقع بين باشيم. ببينيم روزي که آمديم و مسئوليت قبول کرديم کجا قرار داشتيم و الان کجا قرار داريم. مهم اين است ببينيم که افق و برنامه‌اي که ترسيم و هدف‌گذاري کرديم، چقدر محقق شده است و چقدر انحراف داشته‌ايم. حالا يا خود ما مسئول بوده‌ايم و يا شرايط و مولفه‌هاي متفاوتي ممکن است در اين انحراف دخيل باشد. در اين سه سال گذشته مجموع آثار بررسي شده، حمايت شده و ساخته شده قابل اتکاء و استناد کم نبودند. ما خيلي دنبال بهترين و بدترين نبوده و نيستيم. نفس جريان داشتن سينما براي ما مهم است. حتي ممکن است در جايي از اثر توليد شده راضي نباشيم، ولي همانجا اتفاقا شايد به يک دليل انساني، اجتماعي ما بهترين تصميم را گرفته باشيم. حتي ممکن است تهيه کننده و کارگردان فيلم اولي ساخته باشد، از فيلم هم راضي نباشيم. ولي ما از حمايت و حرکتي که براي رشد کارگردان داشته‌ايم راضي هستيم. همه کارگردان‌هاي بزرگ ما روزي از کار اول خود شروع کرده‌اند و در ادامه راه و مسير بزرگ و معتبر شده‌اند. اتفاقا بسياري هم با حمايت‌ها و هدايت‌هاي بنياد سينمايي فارابي کار خود را شروع کرده‌اند؛ بنابراين تاثير بسياري از هزينه‌هاي فارابي شايد در يک سال و دوسال و سه سال مشخص نشود، ولي حتما در ميان مدت و بلند مدت اثر خود را نشان خواهد داد. يکي از مهمترين دستاورد‌هاي فارابي، حمايت از جريان فرهنگي و اصيل سينما است. همانگونه که از سال‌ها قبل، در اساسنامه بنياد نيز مطرح شده، بازوي امين، توانا و اجرايي سازمان سينمايي باشد. بنياد طي اين سال‌ها، توانسته است با توجه به بضاعت‌هاي فرهنگي و مالي خود، بين دولت و سينماگران، توازنِ قابل قبولي را ترسيم کند. بدترين خروجي فارابي چه زمان و در چه شرايطي رقم مي خورد؟ بدترين خروجي بنياد سينمايي فارابي زماني رخ خواهد داد که از مسير شفاف مأموريت‌هايي که براي آن طراحي شده است، خارج شود که خوشبختانه تا اين لحظه، چنين موضوعي، اتفاق نيفتاده است. در جهت سرمايه گذاري چه المان‌هايي را بيش از همه مد نظر قرار داده ايد؟ مهمترين و اصلي‌ترين فاکتور ورود به حيطه سرمايه گذاري، قطعاً و تحقيقاً، مباحث مربوط به ارتقاي فرهنگي است. تکيه و تأکيد فراوان بر تئوري‌هاي اصيل و آموزه‌هاي اخلاقي و ديني که اسباب رشد و تعالي مخاطبان را فراهم نمايد، از اساسي‌ترين انگيزه‌هاي حضور محسوب مي‌شود. بديهي است اين امر، در کنار کارنامه و تخصص فيلمساز و حرفه‌اي بودن تهيه کننده، نقش تعيين کننده‌اي را ايفا مي‌کند. مسئله مهم، حفظ حيات طبيعي و جاري سينما است. ما براي اين جريان يک تعريف و شرايط قائل هستيم. ريسک سرمايه گذاري در سينما بالاست. نوسانات اقتصادي بي شک بر روي اين روند تاثير منفي مي‌گذارد. در بدو امر ما تلاش مي‌کنيم هم ريسک را کاهش دهيم و اطمينان خاطر بيشتر براي سينماگران فراهم کنيم. البته شاخص‌هاي ديگري هم مطرح هستند. سينماگران جوان، تنوع گونه و موضوع و مضمون و جغرافيا توجه به توليدات استراتژيک و... حمايت از حوزه‌هاي سينماي دفاع مقدس و مقاومت را چطور پيش برديد؟ همانگونه که مستحضريد طي سه سال گذشته به طور عام و در سال ?? به طور خاص، بنياد با تکيه بر توانايي کارشناسان فرهنگي خود و بهره‌مندي از خبرگان سينما، گام‌هاي بلندي را در اين عرصه برداشته است. احياي مجدد شوراي تخصصي حوزه انقلاب، پايداري و دفاع مقدس با حضور کارشناسان متخصص اين عرصه، از جمله مواردي است که در دوره جديد بنياد سينمايي فارابي و نقشي که ايفا کرده و خواهد کرد قابل تأمل است. ورود به بورس سينمايي را چطور ارزيابي مي‌کنيد؟ سينما در دوره گذار قرار دارد و از نبود سرمايه‌گذاري قابل اعتماد رنج مي‌برد، سينماي ايران براي حضور مؤثر در چنين عرصه‌اي، بايد خود را آماده کند، امري که ضرورت آن، طي اين سال ها، نمود بيشتري يافته است. بديهي است ضمن رايزني با کارشناسان سينمايي و اقتصادي، مقدمات اين موضوع، در حال پيگيري است تا بتوان از پتانسيل‌هاي اين امر به بيشترين فايده، براي سينما و سينماگران ايراني رسيد. علاقه‌منديم مردم بتوانند همچون سهام‌داران ساير حوزه‌ها در بخشي از توليد فيلم سهيم شوند و به نسبت سهامي که خريداري مي‌کنند در سود آن مشارکت دارند، اين ساز و کار دقيقاً مثل ساز و کار بورس است. برخي‌ نسبت به حمايت فارابي در راستاي ساخت آثارشان گلايه دارند يا مي‌گويند مدت مديدي بايد در صف انتظار بمانند و يا اصلا حمايت نمي‌شوند؛ نظر شما چيست؟ ضمن احترام خاصي که براي تمامي سينماگران قائل هستيم، نبايد از اين نکته بديهي، غافل شويم که علي رغم تقاضا‌هاي زيادي که وجود دارد، بايد متوجه محدوديت منابع هم باشيم. بديهي است، بنياد، با توجه به سابقه، قدمت و اعتبار خويش، همواره، مأمن مناسبي براي توليدکنندگان سينمايي بوده است. بعضاً گله مندي دوستان را مي‌فهميم و اميدواريم ايشان نيز محدوديت‌ها و تنگنا‌هاي مالي ما را متوجه شوند. اما اين موضوع، بدان معنا نيست که بنده و همکارانم، نسبت به بررسي آثاري که به دستمان مي‌رسد، خداي نکرده بي تفاوت يا بي اعتنا باشيم. طبيعي است، ما نيز مثل هر نهاد مشابهي که قصد سرمايه‌گذاري دارد، با اشراف به تمامي جوانب فرهنگي، بايد اقدام کنيم که بالطبع اين مسأله، بعضاً زمان بَر خواهد بود. در اين ميان گلايه‌ها هم دور از انتظار نيست. اين هم که همه از ما رضايت داشته باشند انتظار ما نيست. اين شرايط هم خيلي غير طبيعي نيست. به هر حال منابع ما محدود است و انتظارات از ما بيش از ظرفيت منابع ما. از طرفي هم ممکن است به خاطر اختلاف‌نظر‌هاي کيفي و محتوايي براي حمايت از برخي آثار به تفاهم و اتفاق نظر نرسيم. البته تلاش ما و همکاران در بخش‌هاي مختلف بنياد همواره کاهش اين فاصله‌ها بوده و هست. آيا در اکران فيلم‌هايي که در ساخت آن‌ها مشارکت داشتيد، دخالتي داريد؟ بعد از ترسيم مأموريت‌هاي جديد بنياد، حوزه پخش که قطعاً امري تخصصي محسوب مي‌شود، جايگاه ويژه‌اي در بنياد-به شکل سابق خود- ندارد، اما اين بدان معنا نيست که ما نسبت به اکران آثاري که شراکت کرده‌ايم بي تفاوت باشيم. قطعاً براي ما، خوب ديده شدن يک اثر، از اولويت‌ها محسوب مي‌شود چرا که ساخت فيلم، بدون فرصت نمايش خوب، از اساس، بي معنا است. البته به طور رسمي و حرفه‌اي مسئوليت اکران کار به عهده تهيه کننده اثر است و ما به اقتضاي حمايت و مشارکتي که در کار داريم، پيوسته وضعيت و اوضاع و احوال کار‌ها را رصد مي‌کنيم. با دوستان جلسات و کفت‌وگو‌هايي داريم و هر آن چه که در توان داشته باشيم دريغ نخواهيم کرد. بنياد سينمايي فارابي در سال 96 به سوددهي رسيد؟ تابش: شالوده بنياد و علت وجودي‌اش، بر ارکان استوار فرهنگي بنا شده است. مأموريت و وظيفه اصلي ما، تعالي بخشيدن فرهنگ ناب است. فارابي بنگاه اقتصادي نيست که سود و زيان به معناي عرفي و جاري که در بازار مي‌شناسيم، براي آن متصور باشيم. وضعيت سال‌هاي گذشته هم که به دليل تغيير شرايط فناوري و تغيير سياست‌ها تغيير کرده است تا فارابي از محل واردات و فروش مواد خام و حتي اجاره تجهيزات يک در آمد حداقلي داشته باشد. فارابي يک نهاد حمايتي است. بيشتر رفتار فارابي به اصطلاح حسابداري \\"هزينه\\" است؛ و درآمد‌هاي فارابي از محل کمک‌هاي سازمان سينمايي است. تعريف عملياتي بنياد از بدو تاسيس هم دنبال منافع و سود نبوده است. منفعت طلب بودن فارابي يعني ايجاد رقابت با بخش خصوصي که اين نوع رفتار با ماهيت بنياد فارابي در تضاد است. منافع مالي سينما متعلق به سينما و سينماگران است؛ و از نظر اقتصادي وضع سينما نسبت به قبل بهتر است. البته مثل هر فعاليت ديگر اقتصادي \\"سينما\\" هم از يک ضريب ريسک برخوردار است که فارابي تلاش مي‌کند سهم بيشتري از اين ريسک را مديريت کند و مسئوليت آن را بر عهده بگيرد. بنياد سينمايي فارابي متولي ريسک سينماي ايران است. چقدر وام پرداخت نشده از سوي فيلمسازان داريد؟ تابش: شئونات فرهنگي فيلمسازان و تهيه کنندگان نجيب اين سينما، آنچنان اجل است که هيچگاه نه مي‌توانم و نه مي‌خواهم به عنوان بهره‌کشي اقتصادي و خداي نکرده استثمارگرانه، به آن‌ها بنگريم. فراموش نکنيد و نکنيم که بنياد فارابي به عنوان يک حامي فرهنگي، نه رو در رو بلکه کنار هنرمندان سينماي ايران ايستاده و مي‌ايستد. اگرچه، ضمن نظارت دقيق مالي، حسب قرارداد‌هاي منعقده، نسبت به مبالغ پرداختي، بي تفاوت نيستم، ولي تمامي توان خود را صرف آن خواهم کرد که در يک فرآيند زماني عادلانه نسبت به دريافت وام‌ها، اقدامات قانوني را هم انجام بدهيم. در اين باره بايد به صورت‌هاي مالي رجوع کنم. ما همواره نسبت به سينما بدهکاريم. هيچگاه حساب‌هاي ما صفر نيست. به هر حال حتما بخشي از تعهدات معوق سال جاري ما به سال بعد منتقل خواهد شد. چند ميليارد وام پرداخت کرديد؟ تابش: بنياد فارابي، با توجه به انعقاد تفاهم‌نامه‌اي که ابتداي هر سال با سازمان سينمايي دارد، نسبت به هزينه‌هاي جاري خود و کمک‌هاي مالي به سازندگان آثار، اقدام مي‌کند. همانگونه که طي سه سال گذشته، بار‌ها و بار‌ها فيلم‌هاي مورد حمايت را رسانه‌اي کرده‌ايم در روزهاي اخير در يک گزارش فهرست فيلم‌ها و تعهدات سال 96 را اعلام کرديم. نظر شما درباره برگزاري جشنواره‌اي مستقل براي فيلم اولي‌ها چيست؟ تابش: به پشتيباني فيلمسازان اول رفتن و استقبال از اينکه، نيرو‌هاي جوان، متعهد و تازه نفسي وارد سينماي حرفه‌اي مي‌شوند، همواره غرور انگيز است، اما اينکه چنين جشنواره و آييني به طور جداگانه مطرح شود، مستلزم رايزني و مشورت با اهالي سينما است. البته اين در چارچوب سياست‌هاي کلي سازمان سينمايي قابل بررسي است. ولي خودم شخصا فکر مي‌کنم هر چه جشنواره‌ها متمرکزتر و منسجم‌تر برگزار شوند از کارآيي و اثر گذاري بيشتري برخودار هستند و البته رعايت اصالت فني و شأن حرفه‌اي جشنواره يک اصل است. به مشارکت در توليد سينمايي با ديگر کشور‌ها تا چه حد توجه داريد؟ تابش: قطعاً در آينده‌اي نه چندان دور، با توجه به رايزني‌هايي که بنده و ديگر دوستان سازمان سينمايي انجام داده‌ايم و حضور پر رنگ برخي از کمپاني‌هاي منطقه‌اي و خارجي در ايران، شنونده خبر‌هاي خوبي در زمينه توليد مشترك سينمايي خواهيد بود. حضور در جشنواره‌هاي بين‌المللي را تا چه اندازه در موفقيت سينماي ايران موثر مي دانيد؟ تابش: حضور فيلمساز و فيلم‌هاي وزين ايراني در رويداد‌هاي مهم بين المللي همواره، اسباب افتخار را براي تمام کساني که دغدغه سينماي ايران را دارند، جذاب بوده است. اين موضوع ها اگر در قالب‌هاي دولتي مديريت و هدايت شوند، مي‌توانند دروازه‌هاي نويني را براي پخش و اکران وسيع‌تر براي سينماي ايران فراهم کند.