محدوديت‌هاي بين‌المللي بر حضور جهاني سينماي ايران اثر نمي‌گذارد

\*\*شوراي عالي بين‌الملل سينماي ايران فريدزاده در ادامه درباره برنامه جامع بخش بين الملل سينماي ايران عنوان کرد: سرفصل‌هاي برنامه جامع بخش بين‌الملل سينماي ايران به اطلاع عموم رسيده و شورايي در سازمان سينمايي به عنوان «شوراي عالي بين‌الملل سينماي ايران» به همين منظور تشکيل شده است. وي درباره خوانش هاي مختلفي که از عملکرد اين شورا مي شود، افزود: اين شورا بيشتر نقش سياستگذاري را ايفا مي‌کند و کليات يا افق سينماي ايران را در ساحت بين‌الملل تبيين خواهد کرد؛ دوستان حاضر در وجه حقيقي و حقوقي به دنبال ايجاد افق جديد در بخش بين‌الملل سينماي ايران هستند. دبير شوراي بين الملل سينماي ايران گفت: اعضاي متشکل اين شورا برخي از مديران عامل موسسات تابع سازمان سينمايي، دبير جشنواره جهاني، مديرعامل بنياد سينمايي فارابي و معاون بين‌الملل و جمعي از کارشناسان سينماي ايران هستند و اين جمع قرار است برنامه ريزي، سياستگذاري و نظارت بر حوزه بين‌الملل سينماي ايران را مديريت کند. فريد زاده با بيان اينکه دبيرخانه و بازوي اجرايي اين شورا در معاونت بين‌الملل بنياد سينمايي فارابي مستقر است، اظهار کرد: در 22 بند از فعاليت‌هاي «شوراي عالي بين‌الملل سينماي ايران» به ازاي هر سرفصل نياز به متولي اجرايي هست و بايد خلا دستورالعملي و آيين‌نامه‌اي براي اجراي هر بند رفع شود، مجري هر يک از اين بندها مشخص نشده است و خيلي از اين بندها اکنون به شکل موازي و مشترک، در حال انجام است. وي ادامه داد: بخش زيادي از فعاليت‌هاي شوراي عالي بين‌الملل معطوف به فعاليت‌هايي مي‌شود که هم اکنون در حال اتفاق است، معمولا بر اساس برنامه‌هاي پيش روي موسسات، برنامه‌هاي کوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت از سوي آنها به شورا ارسال مي شود و پس از تصويب موارد ارائه شده و بودجه مورد نياز، فعاليت‌ها در هر يک از حوزه‌هاي مشخص به انجام مي‌رسد. معاون بين الملل بنياد سينمايي فارابي توضيح داد: برگزاري جشنواره‌هاي سينمايي در زمينه آثار بلند سينمايي، مستند و کوتاه از نکات مهم مورد بحث شورا است اما شورا در اين زمينه نقش نظارتي دارد و اجراي اين جشنواره‌ها در اختيار موسسات و در بحث جشنواره جهاني فيلم فجر در اختيار دبيرخانه اين رويداد است. فريد زاده تصريح کرد: شوراي عالي بين‌الملل مجري نيست؛ شورا وجه نظارتي و سياستگذاري دارد و متولي هر يک از اين حوزه‌ها موسسات تابع هستند که برنامه‌هايشان را در اين شورا ارائه مي‌دهند.

\*\*رويکرد بنياد سينمايي فارابي وي درباره رويکردهاي بخش بين الملل بنياد سينمايي فارابي در دوره جديد مديريتي خود يادآور شد: اين از زمان تشکيل تا امروز يک نام، اعتبار و نشان بين‌المللي است که در دنيا شناخته شده و به کل سينماي ايران تعلق داشته است. به گفته دبير شوراي عالي بين الملل سينماي ايران، در سال‌هايي با نبود بخش خصوصي، بخش زيادي از فعاليت‌هاي بين‌الملل سينماي ايران از سوي بنياد سينمايي فارابي انجام مي‌شد، بخش بزرگي از فعاليت‌هاي بين‌الملل بنياد شامل حضور جشنواره‌اي و فرهنگي و اکران و فروش فيلم‌هاي ايراني در خارج از کشور و بازاريابي و خريد فيلم‌هاي خارجي و برگزاري جشنواره بين‌الملل جزء وظايف بين‌الملل بوده است. فريدزاده ادامه داد: با شکل گيري بخش خصوصي، به مرور حجم فعاليت هاي اجرايي بنياد کاهش يافت و اين نهاد سينمايي بيشتر نقشي حمايتي و چترگونه به عهده گرفت و امروز نيز اين اتفاق مي‌افتد. وي ادامه داد: بخش خصوصي ما نوپا است و بايد حمايت و امکان ورود به عرصه بين‌الملل به نيروهاي متخصص جوان داده شود و امکان آموزش نيروي جوان فراهم شده و اين عرصه به گونه‌اي باشد که تمام نيروهاي مجرب و متخصص بتوانند وارد بخش خصوصي عرضه و توزيع بين‌الملل شوند. دبير شوراي عالي بين الملل سينماي ايران تاکيد کرد: زيرساخت‌ها، زمينه‌ها و چارچوب‌ها براي فعاليت جوانان در عرصه بين‌الملل از سوي دولت فراهم مي‌شود، اکنون آنچه شورا تاکيد دارد نقش حمايتي بنياد در اين زمينه است تا امکان فعاليت گسترده تر بخش خصوصي فراهم شود. فريدزاده توضيح داد: اين بخش نوپاست و اميدواريم صنف توزيع کنندگان بين‌المللي شکل گيرد، توان اينکه همه فيلم‌هاي ايراني توزيع شود وجود ندارد و حوزه هنري، انجمن سينماي جوانان ايران و مرکز گسترش سينماي مستند و تجربي براي فيلم‌هاي کوتاه و مستند اين کار را انجام مي‌دهند و اميدواريم با ورود نيروهاي متخصص، سهم تصدي دولت کمتر و حضور بخش خصوصي بيشتر شود. وي گفت: دوستان فعال تجربه‌اي گرانبها دارند و به راحتي اين تجربه کسب نمي‌شود اما بخش زيادي از اين دوستان با ورود به بخش‌هاي دولتي تجربيات اوليه را به دست آوردند و گسترش دادند. معاون بين الملل بنياد سينمايي فارابي با اشاره به نقش رسانه ها در تسهيل ورود علاقه مندان به فعاليت در زمينه توزيع بين المللي فيلم هاي سينمايي اظهار کرد: بخش زيادي از ورود نيروهاي جديد به بخش بين‌الملل در بخش خصوصي جبر زمانه است و با بروز و ظهور رسانه‌هاي نوين، نمي‌توان از ورود جوانان به عرصه بين‌الملل سينماي ايران جلوگيري کرد. فريدزاده ادامه داد: توزيع بين‌المللي ما امروز از سوي جواناني پيگيري مي‌شود که عمدتا از تجربه و مهارت لازم در اين زمينه برخوردار نيستند و صرفا از امکانات ثبت نام اينترنتي استفاده مي کنند، حضور جوانان در عرصه توزيع بين‌المللي آثار سينمايي اتفاقي مثبت است اما مخاطراتي نيز به لحاظ حرفه‌اي براي سينماي ايران در پي دارد. وي تصريح کرد: غير حرفه‌اي بودن و آموزش نديدن برخي نيروهاي وارد شده در بخش بين‌الملل سينماي ايران موجب مي‌شود چهره ايجاد شده سينماي ايران مخدوش شود. به گفته دبير شوراي عالي بين الملل سينماي ايران، وقتي فيلمي از سوي بنياد سينمايي فارابي يا بخش خصوصي با تجربه در سال‌هاي اخير در عرصه‌هاي جهاني توزيع مي‌شد همه مي‌دانستند آن اثر، فيلم قابل اعتنايي است؛ وقتي توليدات متوسط رو به پايين را در عرصه بين‌الملل عرضه مي‌کنيد، اعتبار خود را از دست مي‌دهيد. فريدزاده با بيان اينکه خلاء آموزشي و پرورشي در اين بخش وجود دارد، عنوان کرد: دانستن زبان انگليسي براي فعاليت در بخش بين‌الملل سينماي ايران کفايت نمي‌کند، اين امر مقدمه بروز اين اتفاق است، اما شرط کافي نيست؛ بايد تجربه داشته باشيد، فن مذاکره بدانيد، وزن جشنواره و مختصات آنان را بشناسيد و مقتضيات آنها را بدانيد چراکه بازاريابي فيلم، فعاليتي تخصصي است و بايد در اين زمينه آموخت و کسب دانش در اين زمينه بخشي با تجربه و بخشي با دانش روز انجام مي‌شود. وي افزود: با فناوري‌هاي جديد فعاليت در زمينه توزيع آثار سينمايي در بخش بين‌الملل، سهل الوصول شده اما اين خطر هم هست که وقتي کاربلد نباشيد در اين نظام عرضه محصولات، خود را به گونه اي تعريف کنيد که اعتبار سينماي ايران به خطر بيفتد.

\*\*حضور فرهنگي سينماي ايران معاون بين الملل بنياد سينمايي فارابي در ادامه درباره حضور فرهنگي ايران در عرصه جهاني تاکيد کرد: در گفت وگو با دوستان در حوزه‌هاي مختلف، کارگردانان و توزيع کنندگان و همکاران خودم در موسسات ديگر مباحثي طرح شد تا به شناخت درستي از از سينماي ايران در عرصه بين‌الملل برسيم و وضعيت فعلي سينماي ايران را در عرصه جهاني بسنجيم و بدانيم چه امکاناتي براي فعاليت‌هاي گسترده و بيشتر فراهم است. فريدزاده گفت: يکي از فعاليت‌هاي سينماي ايران در بخش بين‌الملل مربوط به حضور فرهنگي غير انتفاعي سينماي ايران است که از سوي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، بعضا با همکاري موسسات و نهادهاي ديگر، انجام مي‌شود و ساز و کار اين حضور فرهنگي استخراج شده است. وي افزود: فعاليت ديگر مربوط به حضور در بازارهاي جهاني است تا بتوانيم سينماي ايران را در بازارهاي جديدي عرضه کنيم؛ بايد ارزيابي کنيم با امکاناتي چون VOD (برنامه ويدئويي درخواستي ضبط شده) تا چه حدي مي‌توانيم وارد اين عرصه شويم و شناخت و امکانات و زيرساخت‌هايمان در چه وضعيتي است. اين مدير سينمايي تصريح کرد: همچنين در اين بخش نيازمند پايش حقوقي هستيم و خلاءهايي داريم که بايد بيشتر آشنا شويم تا درباره رعايت حقوق بين‌الملل فيلم‌ها در وضعيت امروز دنيا به آيين‌نامه‌هايي جديد برسيم.

\*\*توليد مشترک معاون بين الملل بنياد سينمايي فارابي درباره اينکه چرا پروژه هاي توليد مشترک در سينماي ايران در سال هاي اخير به سرانجام نرسيدند، توضيح داد: هنوز تعريف مشخصي از توليد مشترک نداريم؛ آيين‌نامه‌اي در اين زمينه در دست تدوين است و ابتدا بايد اين مهم را تعريف و مشخص کنيم توليد مشترک تنها ساخت اثري در لوکيشن کشوري ديگر است؟ يا قرار است در اين فرايند، مشارکت در فيلمسازي از ايده و تا توليد اتفاق بيفتد و بايد کشورهاي در اولويت توليد مشترک نيز مشخص شوند. فريدزاده ادامه داد: بايد بدانيم چگونه مي‌توانيم صادر کننده خدمات سينمايي باشيم و عوامل سينماي ايران را در توليدات خارجي دخيل کنيم و با رصد و دريافت اطلاعات سينماي ايران مي‌توان محتواي مورد نظر در اين زمينه را در اختيار ديگر کشورها قرار داد. وي تاکيد کرد: در موسسه رسانه‌هاي تصويري، دانش‌نامه بر خط سينماي ايران تهيه شده که نياز به تکميل دارد و شناسايي بازارهاي جهاني و ذائقه جهاني و عرضه جهاني يک فيلم و زبان جهاني فيلم امري ضروري است، بايد در توليد فيلم موضوعاتي را انتخاب کنيم که مخاطب جهاني دارد و حتي موضوعات بومي و منطقه‌اي را با زبان سينماتيک بيان و در بازارهاي جهاني عرضه کنيم.

\*\*استانداردها و فرايند آموزش اين استاد دانشگاه درباره زيرساخت هاي مورد نياز براي گسترش فعاليت هاي بين الملل سينماي ايران عنوان کرد: گسترده‌تر کردن ارتباطات بين‌الملل با کشورهاي هدف و کمک به اين مهم که زيرساخت‌هاي مشترک فراهم شود از ديگر اهداف ما در معاونت بين‌الملل بنياد سينمايي فارابي است و اين امر نياز به تفاهم نامه‌هاي مشترک دارد، در عين حال بايد بررسي کنيم از امکانات بين‌المللي موجود از جمله موسسات همراه همچون اکو چگونه مي‌توان در راستاي تحقق اين اهداف استفاده کرد. فريدزاده ادامه داد: همانطور که پيشتر اشاره شد هر يک از اين سرفصل‌ها که در برنامه بين‌الملل سينماي ايران به آن اشاره شده، نياز به برنامه مشخص و آيين‌نامه و دستورالعمل اجرايي دارد که در حال تدوين است. وي گفت: آيين نامه حمايت از حضور بين‌المللي محصولات سينماي ايران هم اکنون در دست بررسي است که زمينه را براي حمايت مشخص و معين بر اساس معيارهاي عيني و دقيق فراهم مي‌کند و بر اساس آن براي هر حوزه دستورالعمل هاي اجرايي نگاشته مي‌شود. اين مدير جوان سينمايي يادآور شد: بخش زيادي از فعاليت‌هاي ما بر اساس قوانين قديمي اجرا مي‌شود و به روز رساني اين قوانين و آيين‌نامه‌ها به ورود نيروهاي جوان متخصص کمک مي‌کند.

\*\*ايرانيان خارج از کشور فريدزاده در ادامه درباره استفاده از ظرفيت ايرانيان خارج از کشور براي توسعه فعاليت هاي سينمايي ايران در عرصه بين الملل گفت: ايرانيان خارج از کشور براي بخش بين‌الملل سينماي ايران ظرفيت بزرگي هستند، وضعيت ما در شرايط کنوني خطير است و ممکن است که دسترسي ما در عرصه‌هاي بين‌المللي تا حدي محدودتر شود. وي تصريح کرد: ايرانيان خارج از کشور ساليان سال توانستند اعتبار و اسم و رسمي ‌داشته باشند و خيلي از دوستان در کشورهاي ديگر مرجع معتبري هستند و اين سفيران صادق فرهنگ و هنر ايراني مي‌توانند در بخش بين‌الملل سينماي ايران فعاليت کنند. وي ادامه داد: به کمک و مشورت و همکاري اين دوستان نياز داريم و با توجه به حضورشان در کشوري ديگر مي‌توانند راحت‌تر مسير مورد نظر و مطلوب را پيدا کرد. به گفته معاون بين الملل بنياد سينمايي فارابي، شناسايي فضا، شناساندن فضا و ذائقه مخاطبان و راهکارهاي قانوني و ضرورت اين نکته که چگونه و با چه کساني بايد ارتباط داشته باشيم از جمله بخش‌هايي است که با همياري ايرانيان خارج از کشور قابل تحقق است چراکه اين افراد مي‌توانند کمک و همياري کنند که زمينه همراهي فراهم شود تا بخش خصوصي راحت تر بتوانند به اين عرصه ورود پيدا کنند. فريد زاده يادآور شد: از اين ظرفيت بايد استفاده کرد و در اين سالها از اين مهم غفلت کرديم و بايد به اين سمت و سو برويم که سوء برداشت‌ها را کنار بگذاريم و با نگاهي باز و کلي بتوانيم از تمام ظرفيت‌هاي ايرانيان خارج از کشور براي بروز و ظهور سينمايي استفاده کنيم.

\*\*پرونده‌هاي ناتمام وي در ادامه گفت وگوي خود با ايرنا درباره دلايل به سرانجام نرسيدن تفاهم نامه هاي سينمايي در سال هاي اخير سخن گفت. فريدزاده در اين باره تصريح کرد: در تمام سال‌هايي که گذشته، تفاهم نامه‌هايي به منظور همکاري بين‌المللي با مقامات فرهنگي کشورهاي ديگر امضا شده و وقتي به متن رجوع مي‌کنيد مي‌بينيد چقدر قابليت دارد اما از لحظه امضا تا واقعيت مشکلات ايجاد مي‌شود و در نهايت تفاهم نامه‌ها الکن مي‌ماند. وي ادامه داد: خيلي از تفاهم نامه‌ها در حد امضا باقي مانده است، به عنوان نمونه تفاهم‌نامه‌اي براي توليد مشترک با چين امضاء شد، رفت و آمدهايي نيز انجام گرفت و حتي طرح کلي به تصويب رسيد اما پس از عدم پيگيري، طرف چيني فيلمي را با کشور قزاقستان ساخت. اين مدير سينمايي تاکيد کرد: اين تفاهم نامه‌ها وابستگي به زمان دارد؛ اگر در برهه زماني مشخصي کار به سرانجام نرسد طرف مقابل از انجام مفاد امضا شده منصرف مي‌شود، طرف خارجي براي سرمايه گذاري و براي هر سنت بودجه برنامه ريزي دقيق دارد. فريد زاده عنوان کرد: بايد امکانات خود را بسنجيم؛ ما هنوز توان همکاري متقابل را نداشتيم از همين رو اين تفاهم نامه روي کاغذ مانده است، بايد مشخص و معين بدانيم با کدام نيروي متخصص پروژه يا تفاهم نامه به سرانجام برسد. وي درباره دلايل عملي نشدن توافقات سينمايي يادآور شد: عدم شناخت و بروز سوءتفاهم‌ها موجب متوقف شدن اغلب توافق نامه‌ها مي‌شود، بايد برنامه‌ريزي کنيم و آموزش ببينيم؛ وقتي قرار است کار بين‌المللي کنيم بايد قواعد طرف مقابل را بشناسيم و با قواعد محلي پيش نرويم. اين مدير سينمايي تصريح کرد: همچنين يک ديوان سالاري داريم که براي طرف خارجي شفاف نيست و اين عدم شناخت از سوي طرف مقابل نيز وجود دارد، حتي شناساندن ايران به مثابه يک فضاي جغرافيايي ناب و اهميت اين نکته که کمتر جايي در دنيا چنين شرايطي را دارد مغفول مانده است. فريد زاده توضيح داد: ما در شناساندن قابليت‌هاي ايران و ميراث خود غفلت کرديم و سينما مي‌تواند اين کار را انجام دهد، سينما مي‌تواند جاذبه‌هايي را نشان دهد که بعدها صنايع ديگر تجاري بتوانند از آن بهره مند شوند، از گردشگري تا آموزش جاذبه‌هاي فرهنگي و ميراث فرهنگي که سينما مي‌تواند نيروي محرکه اين عرصه ها باشد.

\*\* ديپلماسي فرهنگي معاون بخش بين الملل بنياد سينمايي فارابي در پاسخ به اين پرسش که آيا تلاش براي انزواي ايران در عرصه بين الملل بر حضور جهاني سينماي ايران اثرگذار خواهد بود، گفت: وقتي فضا از لحاظ سياسي و اقتصادي تنگ‌تر مي‌شود امکان يگانه اي براي حوزه فرهنگ و ديپلماسي فرهنگي پيش مي‌آيد، وزارت خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات سياست‌هاي فرهنگي را به صورت رسمي پيش مي‌برند، در عين حال ما سفيران حقيقي فرهنگي داريم که سال‌ها براي ايران کسب آبرو کردند. فريدزاده اظهار کرد: نخست وزير سابق فرانسه در همايش جهان عليه خشونت و افراطي گري گفت که جهان ايران را با حافظ و فرهادي مي‌شناسد، حافظ بخشي از هويت فرهنگي ايران است که از ديرباز ايران را به نام آن مي‌شناسند اما وقتي يک سياستمدار نام اصغر فرهادي را مي برد اين مهم نشان مي‌دهد سينماي ايران اين قابليت را داشته که تاريخ و هويت يک ملت را در عرصه جهاني و به زباني جهاني بيان کند و هيچ هنر ديگر ما اين قابليت جهاني شدن را نداشته و از اين موقعيت استفاده نکرده است. وي ادامه داد: سينماي ايران به عنوان يک سينماي استخوان دار محکم و با سابقه که هر بار حرف جديدي را مطرح مي کند شناخته مي‌شود و امکان ناديده گرفتن آن وجود ندارد. به گفته اين مدير سينمايي، خيلي از جشنواره‌ها براي حفظ مخاطبان خود به سينماي ايران رو مي‌کنند و تشنه شنيدن حرف‌هاي نو و بيان موضوعات جديد و طرح مسائل جديد از سوي سينماي ما هستند که با هنر پيوند خورده است و اين قابليت در عرصه ديپلماسي فرهنگي ما مي‌تواند بيش از اين مورد استفاده قرار گيرد. فريد زاده يادآور شد: در اين دوره بايد کمک کرد که فعالان اين حوزه در مقام سفيران صادق فرهنگ و هنر ايران بتواند راحت‌تر ادامه فعاليت دهند و جايگاه اصلي را کسب کنند و حضور پررنگ‌تري در عرصه جهاني داشته باشند و بازنمايي دقيق و صادقي از فرهنگ از طريق سينما ايجاد شود.

\*\*موازي کاري وي درباره موازي کاري برخي نهادها در زمينه فعاليت بين الملل سينمايي توضيح داد: در راستاي ممانعت از موازي کاري فعاليت‌هاي بين‌المللي سينمايي وضعيت بهتر از قبل شده است؛ پيشتر ساز و کار مشخصي در اين زمينه نبود و دچار سردرگمي بوديم اما امروز تقريبا تفکيک فعاليت‌ها انجام و جلساتي با دست اندرکاران وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي به منظور همراهي و ايجاد نظم بيشتر برگزار شده و همراهي و هماهنگي بيشتر شده است. دبير شوراي عالي بين الملل سينماي ايران تاکيد کرد: هنوز نياز به هماهنگي بين دستگاه‌ها وجود دارد و در جايي که تضاد منافع پيش مي‌آيد نياز به همراهي و همدلي است، نفس شوراي بين‌الملل سينماي ايران همين است که بتوانيم وحدت رويه و همصدايي در چندگانگي ايجاد کنيم. فريد زاده افزود: جلساتي با وزارت خارجه سازمان فرهنگ و ارتباطات برگزار شده تا از ظرفيت‌هاي اين دوستان براي کسب اطلاعات، راهکارهاي جديد، ارائه محصولات پيدا کرده و کمک کنيم با شکل و شمايل حرفه‌اي‌تر سينماي ايران را معرفي کنيم و اگر اين هماهنگي در شورايي بالاتر اتفاق بيفتد با شکل گيري يک رويه معين، اتفاقات بهتري خواهد افتاد.