مقابله با هاليوود و سيل و تحريم

هفته آينده سي‌ و هفتمين جشنواره جهاني فيلم فجر در حالي آغاز به کار مي‌کند که اين رويداد اولين و يکي از مهم‌ترين اتفاق‌هاي سينمايي سال 98 است. با توجه به اينکه جامعه سال سختي را آغاز کرده است به نظر مي‌رسد برگزاري جشنواره جهاني در دل اين اتفاقات سهمگين کمي باعث ترميم روحيه غم و اندوه ميان مخاطبان سينما مي‌شود. فستيوالي که به لحاظ آماري مهم‌ترين رويداد غير سياسي بين‌المللي کشور است و باعث گردهمايي باشکوه فيلمسازان از اقصي نقاط جهان مي‌شود. در چند سال اخير که اين رويداد سينمايي از محل اصلي خود يعني جشنواره ملي يا بومي جدا شد با انتقادات زيادي همراه بود اما هوشمندي سيدرضا ميرکريمي - دبير اين جشنواره - در برگزاري اين مهم منجر به اين شد که اين گردهمايي در سال‌هاي اخير با اتفاقات خوبي همراه باشد. به بهانه برگزاري اين فستيوال در روزهاي آينده با ميرکريمي گفت‌وگويي انجام داديم که از نظر مي‌گذرانيد. با توجه به اينکه جامعه سال سختي را آغاز کرده است به نظر مي‌رسد برگزاري جشنواره جهاني در دل اين اتفاقات سهمگين کمي باعث ترميم روحيه غم و اندوه ميان مخاطبان سينما مي‌شود. جشنواره‌ها همان طوري که از اسم‌شان هم پيداست در کنار سابقه و گرايش علمي و حرفه‌اي که دارند به دنبال ايجاد پيوند بين جامعه و موضوع فعاليت خود هستند. جشنواره جهاني هم از اين قاعده مستثني نيست. ايجاد يک فصاي تبادل تجربيات همراه با نشاط اجتماعي بخشي از هدف همه جشنواره‌هاي جهان است. به‌رغم همه اندوهي که در کشور وجود دارد و آسيبي که سيل براي هموطنان ما ايجاد کرده بايد در کنارش خوشحال باشيم چون بحران‌هاي بزرگي از جمله کمبود و مشکلات منابع آبي برطرف شده است. بله؛ جشنواره‌ها مي‌توانند در تجديد روحيه عمومي شهروندان نقش موثري داشته باشند. جشنواره جهاني هم مي‌تواند اين وظيفه را به خوبي بر عهده بگيرد. البته که ما از ماه‌ها قبل فعاليت‌مان را در دبيرخانه جشنواره شروع کرديم. اما در حال حاضر هم تلاش مي‌کنيم بخش‌هايي از کارمان به حس عمومي جامعه ارتباط داشته باشد. همراه با همدردي، نشاط اجتماعي است که جامعه به آن احتياج دارد. حتي براي براي بازسازي مشکلات به سهم اندک خودمان شادي را بايد به جامعه تزريق کنيم. اين صحبت‌ها بخشي از ماجرا است؛ اينکه اشاره شد سال سختي پيش رو داريم از جنبه تحريم‌ها هم هست. جشنواره جهاني از جمله رويداد‌هاي مهم کشور است که ماهيتش در تبادل و تعامل با کشورهاي ديگر تعريف مي‌شود، با علم به اينکه اساسا جشنواره جهاني رويکرد آسيايي دارد، آيا تحريم‌ها هم به سخت شدن روند آماده‌سازي کار جشنواره تاثير گذاشته است؟ بي‌شک هر رويدادي متاثر از هر محدوديتي است که به آن آسيب وارد مي‌کند. قطعا جشنواره جهاني هم مستثني نيست. براي پيگيري ارتباطات بين‌المللي، سال گذشته سال سختي براي تيم ما بود و متاسفانه محدوديت‌هايي در انتقال ارز داشتيم و حتي بعضي وقت‌ها در ارسال مرسولات پستي مشکلاتي وجود داشت که از اين جهت خيلي کار همکاران من را در جشنواره سخت کرد. به اين اضافه کنيد فشارهاي پنهاني که متاسفانه بسياري از فضاهاي غيررسمي در کشورهاي ديگر به وجود مي‌آوردند و با اين روش مي‌خواستند عرصه را بر ايران تنگ کنند. آنها تلاش کردند حتي در در فضاي فرهنگي شرايطي به وجود بياورند تا مهمان‌هاي ما از آمدن به ايران منصرف شوند. يا کمپاني‌ها فيلم‌هاي‌شان را در اختيار ما قرار ندهند. توجه کنيد که دست و پنجه نرم کردن با خيل عظيمي از مشکلات اين شکلي که بعضا مسببين اصلي آن پنهان هستند و ما در پشت لايه‌هاي فضاي مجازي و جاهايي که هويت اصلي آنان را نمي‌توانستيم تشخيص دهيم به دنبال آنان بوديم و اين واقعا کار دشواري است. بله؛ امسال سال سختي بود. البته که ما تلاش مضاعف نيز کرديم. بخش‌هايي از مشکلات را بعد از جشنواره به صورت مبسوط خواهم گفت که اين مشکلات چه گستردگي عظيمي داشت و از عمليات کساني خواهم گفت که تلاش کردند ما موفق به برگزاري جشنواره در استانداردي که سال گذشته برگزار کرديم، نباشيم. اين نشان مي‌دهد که جشنواره جهاني سال گذشته توانسته بود موفق برگزار شود و خبرهاي خوبي از ايران مخابره کند؛ سال گذشته خبرهاي خوبي از جشنواره ارسال شد که لزوما سياسي نبوده و در حوزه فرهنگ بوده است. اين ويترين خوب از ايران به نمايش گذاشته شد و به اين صورت توانسته بود بعضي‌ها را عصباني کند. الان در فاصله چند روز مانده به جشنواره صورت خوشي ندارد که من از اين موضوعات صحبت کنم. اجازه بدهيد بعد از جشنواره که با سلامت و باشکوه برگزار شد از کارشکني‌ها خواهم گفت که حد دشمني با ما در چه سطح بوده و چه کار سختي بر عهده داشتيم. تجربه ثابت کرده اين سختي‌ها لازمه برگزاري جشنواره‌اي است که با موفقيت همراه است. بايد باور داشته باشيم که همه جشنواره‌هاي هنري مهم دنيا که در حوزه سينما کار مي‌کنند حتي بعضي که در خود آمريکا برگزار مي‌شوند يک قانون نانوشته دارند و آن اينکه هدف‌شان حمايت از فيلم‌هاي مستقلي است که در مقابل جريان مسلط مثل هاليوود فيلم مي‌سازند. به عبارتي جريان متفکر. طبيعي است اين مبارزه با جريان مسلط و سينماي آمريکا يک مبارزه عمومي است و به ما اختصاص ندارد. چون در کشور ما اين مساله عقبه سياسي پيدا مي‌کند و در اين سال‌ها حاد شده است. اين پيش فرض يک مقداري در شرايط ميداني هم بروز و ظهور پيدا مي‌کند. اتفاقا از اين جهت افتخار مي‌کنيم. به‌رغم همه اين فشارهايي که صحبت کردم امسال مهمان‌هاي بي‌شماري به جشنواره مي‌آيند و فيلم‌هاي زيادي از کشورهاي مختلف در اين رويداد به نمايش مي‌گذاريم. همه اينها ناشي از چند چيز است؛ اول قدرت فرهنگي کشور ما و پشتوانه تمدني که ايران دارد و جايگاهش در ميان اذهان به شکل عام. دوم اعتبار جشنواره جهاني فيلم فجر. به عنوان يکي از قديمي‌ترين جشنواره‌هاي آسيا و مهم‌ترين جشنواره غرب آسيا. از اين جهت اين اندوخته معنوي که داريم به ما کمک مي‌کند در بحران‌ها خيلي از دوستان ما را تنها نگذارند. مثل چه کشورهايي؟ کشورهاي خيلي زيادي؛ امسال 165 عنوان فيلم در جشنواره به نمايش گذاشته مي‌شود از بيش از 50 کشور جهان . تقريبا از اين جهت اين آمار با سال قبل تفاوت چنداني ندارد. به شما بگويم که حدود 250 مهمان خارجي خواهيم داشت که تا اين لحظه قطعي شده که از بيش از 70 کشور جهان که در اين رويداد به ايران مي‌آيند. اميدوارم شما مطبوعاتي‌ها که اهل تحقيق هستيد جست‌وجويي انجام دهيد درباره گردهمايي سالانه‌اي که خارج از حوزه سياست در ايران برگزار مي‌شود، مثلا در حوزه فرهنگ يا موضوعات عمومي ديگر. اگر اين تحقيق انجام شود مطمئنم به لحاظ آماري متوجه خواهيد شد که مهم‌ترين رويداد غيرسياسي بين‌المللي در کشور همين جشنواره جهاني است. به چه دليل؟ به خاطر حجم بالاي خبرهاي داخلي و بين‌المللي جشنواره جهاني، تعداد بالاي مهمانان و کشورهاي شرکت‌کننده، همين طور تعدد و تنوع آثاري که در اين رويداد نمايش داده مي‌شود. ضمن اينکه تعداد نشست‌ها ي علمي در اين مدت فشرده برگزار مي‌شود و طبقات مختلف از رشته‌هاي مختلف دانشگاهي که علاقه دارند و فيلم‌ها را پيگيري مي‌کنند و در اين نشست‌ها حضور پيدا مي‌کنند. من ظرف 4 سال گذشته تلاش کردم آشتي بين رشته‌اي ايجاد کنم و سينما را به عنوان فرصت مطالعاتي به محيط‌هاي دانشگاهي معرفي کنم. از اين جهات به نظر من جشنواره جهاني موقعيت ممتازي است.