مقاومت در برابر تغييرات طبيعى است /نمي‌توان به دليل نبود ظرفيت کافي براي اکران، جلوي توليد را گرفت/ سينماي ايران دوره ‌گذار را طى مى‌كند

بنياد سينمايي فارابي از گذشته تا به امروز، جايي براي کمک و اعطاي وام و تجهيزات به فيلمسازان سينماي ايران بود. به‌طور تقريبي تمامي سينماگران از اين بنياد حداقل يک بار وام و تسهيلات دريافت کردند. حتي آن‌هايي که داعيه‌دار سينماي مستقل و خصوصي هستند هم از کمک‌هاي اين بنياد در زمينه مالي يا دريافت تجهيزات بهره‌مند شدند، اما بيشتر آن‌ها يا نمي‌توانستند وام خود را بازپرداخت کنند يا اين‌که به دلايل مختلف از جمله وساطت افراد و نهادهاي بالادستي يا حتي به دلايل شخصي نمي‌خواستند، اين کار را انجام دهند. نتيجه اين شد که بسياري از اهالي سينما جز بدهکاران بنياد سينمايي فارابي هستند. بدهکاراني که طلبکارشان نمي‌تواند، طلب خود را وصول کند. به همين دليل مديران اين بنياد تصميم گرفتند، شيوه پرداخت خود را تغيير دهند. عليرضا تابش در گفت‌وگو با روزنامه آسمان آبي دلايل و چرايي انتخاب اين روش را بيان کرده است. بنياد سينمايي فارابي در اين دوره به چه نحو از فيلمسازان حمايت خواهد کرد و نحوه مشارکت در ساخت فيلم‌هاي سينمايي به چه صورت خواهد بود؟ حمايت‌هاي بنياد سينمايي فارابي به چند حوزه تقسيم مي‌شود؛ اول پروژه‌هاي سينمايي که به آن‌ها تسهيلات اعطا مي‌شود، اين تسهيلات تا نيمه اول سال جاري، توسط بنياد سينمايي فارابي پرداخت مي‌شد. متأسفانه عمده وام‌هايي که فارابي به تهيه‌کنندگان سينما پرداخت مي‌کند، به‌سختي وصول مي‌شود و مديريت يک مؤسسه سينمايي مانند فارابي - و مسئولان قبلي اين بنياد- دچار اين مشکل و پرسش واقع مي‌شود که قرار است کي و چه وقت اين وام‌ها بازپرداخت شود. در همين راستا، براساس تفاهمنامه‌اي با صندوق اعتباري هنر، متقاضيان دريافت وام به صندوق معرفي مي‌شوند؛ البته در اين روش، پرونده مورد نظر در بنياد سينمايي فارابي تشکيل مي‌شود و موضوع پس از تصويب در شوراي توليد، به صندوق اعتباري هنر ارجاع مي‌شود. بنياد سينمايي فارابي وظيفه خود را در حمايت از فيلم‌هاي سينمايي انجام داده و فرصتى جديد براى تأمين سرمايه در سينما فراهم کرده است. در اين روش تهيه‌کننده سينما مستقيما به بانک مراجعه نمي‌کند تا در يک فضاي آشنا به حوزه فرهنگ، اين اتفاق رخ دهد؛ همچنين متقاضيان وام در يک مهلت زماني تعيين‌شده بايد مدارک خود را تکميل و طرح مورد نظر را آماده کنند و بعد از بررسي کارشناسان و انجام فرآيند رسيدگي، پرداخت وام به متقاضي انجام مي‌شود. طي يک ماه گذشته، فهرست فيلم‌ها و تهيه‌کنندگان از سوي فارابي براي دريافت وام به صندوق اعتباري هنر، معرفي شدند که بيشتر آن‌ها خود را با شرايط اعلام‌شده وفق داده و شرايط را پذيرفتند و به‌زودي وام‌هاي مورد نظر به آن‌ها پرداخت مي‌شود؛ البته در اين ميان برخي از افراد هم هستند که اين نوع پرداخت وام را قبول ندارند. همچنين براي حمايت از سينماگران، علاوه بر سهمي از اعتبارات بنياد سينمايي فارابي سهمي نيز از اعتبارات صندوق اعتباري هنر براي اختصاص وام در نظر گرفته شده است. در واقع مي‌توان گفت يک هم‌افزايي براي تأمين سرمايه در حوزه سينما صورت گرفته است و اين فرآيند به نفع سينماي ايران خواهد بود. بخش ديگر حمايتى که به‌وسيله بنياد سينمايي فارابي از اهالي سينما انجام مي‌شود، حمايت از فيلم‌هايي است که فارابى علاقه‌مند به سرمايه‌گذاري و مشارکت در آن است. آثاري که شامل سوژه‌هاي مورد نياز سينماست و در کارگروه‌هاي تخصصي بنياد سينمايي فارابي که در حال حاضر ? کارگروه تشکيل شده است، مورد بررسي قرار مي‌گيرد و بعد از اولويت‌بندي لازم، به کمک ساير حاميان مانند حوزه هنري و سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران، کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان، انجمن سينماي دفاع مقدس و... از اين آثار حمايت مي‌شود. در اين بخش معمولا پروژه‌هايي واجد شرايط تلقي مي‌شوند که براساس اولويت و راهبردهاى سازمان سينمايي و بنياد سينمايي فارابي تعريف شده باشند. در چنين شرايطي سرمايه‌گذاري در کل يا بخشي از پروژه برعهده بنياد سينمايي فارابي خواهد بود. نحوه بازپرداخت وام‌هاي دريافتي که به سينماگران تعلق مي‌گيرد به چه صورت و با سود چند درصد خواهد بود؟ تسهيلاتي که از سوي بنياد سينمايي فارابي ارائه مي‌شود، مي‌تواند به فيلمساز براي شروع پروژه سينمايى کمک کند. براي اين وام‌ها سقفي تا 300 ميليون تومان و کارمزد چهار درصد در نظر گرفته شده است. با احتساب يک فرصت 6 ماهه، بازپرداخت مبلغ مذکور بايد طي 24 ماه انجام شود. فکر مي‌کنيد چرا عده‌اي از فيلمسازان به مخالفت با اين نحوه مشارکت بنياد سينمايي فارابي در ساخت توليدات فيلم‌هاي سينمايي پرداختند؟ طبيعي است که هميشه در برابر تغييرات مقاومت انجام شود. شيوه‌هاي گذشته و گرفتن وام از بنياد و در بسياري از موارد پس‌ندادن آن براي عده‌اي به يک روند طبيعي تبديل شده است. تغيير در اين شيوه و طرف‌شدن با يک نهاد مالي که به‌صورت دقيق با مشتريان خود تعامل خواهد کرد شايد براي برخي تهيه‌کنندگان خوشايند باشد. آيا بهتر نيست بنياد سينمايي فارابي، فهرستي از اسامي گيرندگان وام و ميزان تسهيلات دريافتي براي ساخت پروژه‌هاي سينمايي در سال‌هاي اخير را اعلام کند تا در اين زمينه هم شفاف‌سازي لازم صورت گيرد و هم اين‌که علت مخالفت بسياري با شيوه جديد مشارکت اين بنياد در ساخت فيلم‌هاي سينمايي مشخص شود؟ اين بحث در طول سال‌هاي گذشته هميشه در رسانه‌ها مطرح بوده است؛ شايد بتوان گفت بخش عمده‌اي از تهيه‌کنندگان سينماي ايران در اين فرايند دخيل هستند و از فارابي وام يا مشارکت گرفته‌اند، برخي از افرادي که اتفاقا به بنياد حمله مي‌کنند و مباحثان را طلبکارانه مطرح مي‌کنند شايد بيشتر از ديگران از حمايت‌هاي بنياد در سال‌هاي قبل منتفع شده باشند. فارابي هميشه همراه و پشتيبان سينماي ملي بوده است و موضوع معرفي اسامي و انتشار فهرست، نياز به يک بررسي دقيق‌تر دارد تا خداي ناکرده موجب برهم‌زدن امنيت رواني سينما و سوءاستفاده دشمنان سينماي ايران نشود. سينماي ايران در دوره ‌گذار است و روندها و شيوه‌ها همپاي تحولات بايد طراحي و برنامه‌ريزي شود و اين نيازمند همراهي و همدلي همه دست‌اندرکاران سينماي کشور است. با توجه به ظرفيت اکران سينماي ايران، فکر مي‌کنيد توليد اين تعداد فيلم به‌صورت سالانه در سينماي ايران، محصول وام‌هايي نيست که در گذشته از سوي بنياد سينمايي فارابي به فيلمسازان اعطا مي‌شد و آيا توليد اين تعداد فيلم به‌نفع سينماي ايران بود؟ مگر سهم وام و حمايت‌هاي بنياد فارابي از کل توليدات سينماي ايران چقدر است؟ کمتر از 30 درصد توليدات سينماي ايران با حمايت‌هاي فارابي و نهادهاي دولتي ساخته مي‌شوند و بخش عمده توليدات را بخش‌خصوصي انجام مي‌دهد؛ بنابراين نمي‌توان گفت که روند توليد محصولات سينماي ايران به دليل دادن وام‌هاي فارابي است. بالاخره در سينماي ايران تعداد زيادي تهيه‌کننده و کارگردان و ديگر عوامل را داريم که اين‌ها نياز به شغل و کار دارند، بايد توليد کنند حالا از هر کجا که شده پولي فراهم مي‌کنند تا بتوانند گذران زندگي کنند. ظرفيت توليدات تلويزيوني، خود محلي براي اشتغال همکاران ما در سينماست، پس نمي‌توان به دليل نبود ظرفيت کافي براي اکران، جلوي توليد را گرفت. همان‌طور که نمي‌توان با توليد کم مطمئن بود اين توليدات کم مي‌توانند تنوع نيازهاي علاقه‌مندان به فيلم و سينماروها را فراهم کنند. مشکل اکران را بايد به شيوه‌اي ديگر حل کرد، شايد گروهي از فيلم‌هايي که توليد مي‌شوند بايد راه ديگري غير‌از اکران را بروند و ظرفيت‌هاي ديگر فيلم به‌کار گرفته شود ولي به اين بهانه‌ها نمي‌توان اجازه توليد را به سرمايه‌گذاران و تهيه‌کنندگان نداد.