نياز مخاطب، نياز بازار /گزارش نمايش مجموعه انيميشن‌هاي وب‌سري در کانون فيلم خانه سينما

تازه‌ترين برنامه‌ي کانون فيلم خانه سينما که شامگاه يک‌شنبه دوازدهم آبان در سالن سيف‌الله داد برگزار شد به نمايش مجموعه انميشين‌هاي وب‌سري و برگزاري نشستي تخصصي با حضور محمدرضا مقدسيان و امير سحرخيز اختصاص داشت. به گزارش روابط عمومي بنياد سينمايي فارابي به نقل از خانه سينما، در ابتداي اين برنامه که با مشارکت انجمن صنفي انيميشن و انجمن صنفي منتقدان و نويسندگان سينماي ايران برگزار شد، امير سحرخيز، کارشناس انيميشن با اشاره به اين که جلسه‌ي مورد اشاره، بخشي از رويداد «پيچينگ» موسسه‌ي رويازي به حساب مي‌آيد گفت: «سعي کرديم از ابتداي دوراني که توليد انيميشن‌هاي وب‌سري (يا مختص انتشار در فضاي وب) در کشور ما مرسوم شد نمونه‌هايي را انتخاب کنيم که قابل بررسي باشند و در ضمن، بازتاب‌دهنده‌ي حال و هواي توليد اين آثار باشند.» وي گفت: «به همين خاطر سعي‌مان بر اين بود که همه‌ي کارها يک‌دست نباشند و در حقيقت، کيفيت‌هاي فني و تصويري مختلف اين فيلم‌ها به همين خاطر بود.» در ادامه‌، محمدرضا مقدسيان که به نمايندگي از انجمن صنفي منتقدان و نويسندگان سينماي ايران در اين جلسه حضور داشت، با اشاره به رويکرد صنعتيِ سينما نسبت به توليد انيميشن‌هاي وب‌سري گفت: «در حال حاضر به نظر مي‌رسد يا تعريف درستي از اين‌گونه انيميشن‌ها وجود ندارد يا به تعبيري ديگر در حال حاضر هنوز شرايط لازم براي توليد اين آثار فراهم نشده است.» وي گفت: «متاسفانه بايد گفت در شکل فعلي، فعاليت در زمينه‌ي توليد وب‌سري‌ها، از نظر سرمايه‌گذاري و عرضه‌ي اقتصادي، هيچ شباهتي با مثلاً جريان راه‌اندازي يک کارخانه در بخش خصوصي ندارد. چنان که در اين زمينه، آن‌چه که بيش از ساير موارد ناديده گرفته شده و مي‌شود، نيازها و خواسته‌هاي مخاطبي است که قرار است اين‌گونه انيميشن‌ها براي او ساخته شود. مخاطبي که قاعدتاً بايد وقت و رغبتي براي تماشاي اين انيميشن‌هاي کوتاه در فضاي وب داشته باشد.» مقدسيان سپس «کم‌توجهي به ملزومات توليد اين‌گونه انيميشن‌ها» را «تنها يکي از معضلات وب‌سري‌هاي توليد داخل کشور» برشمرد و افزود: «متاسفانه در اين زمينه مطالعات چنداني صورت نگرفته و آن‌چه تا کنون در فضاي مجازي منتشر شده بيش‌تر همراهي با جريان نسبتاً جذابي است که در بسياري مواردي به رغبت سرمايه‌گذاران براي توليد اين‌گونه فيلم‌هاي کوتاه منجر شده است.» وي گفت: «اين در حالي است که در وب‌سري‌هاي مشابهي که در خارج از کشور توليد شده، نسخه‌ي پايلوت تهيه مي‌شود و پس از سنجيدن زواياي مختلف، لحظه به لحظه حوصله‌ي مخاطب را مورد رصد و توجه خود قرار مي‌دهند.» مقدسيان در بخش ديگري از صحبت‌هاي خود با تاکيد بر مقوله‌ي به اشتراک گذاشتن اين محصولات در فضاي مجازي گفت: «در حال حاضر شرکت‌هاي بزرگي نظير «گوگل» با تجزيه و تحليل اطلاعاتي که از کاربران و مخاطبان خود دريافت مي‌کند، در توليد کالاهاي مختلف نقش دارد. کالاهاي مختلف و متفاوتي که انيميشن‌هاي وب‌سري‌ هم جزيي از آن‌ها به حساب مي‌آيد.» در ادامه‌ي جلسه، امير سحرخيز «جذابيت» را «عامل توليد انيميشن‌هاي وب‌سري در فضاي نسبتاً باز و مجازي» دانست و افزود: «اولين سري اين انيميشن‌ها زماني ساخته شد که اينترنت تقريباً فراگير شده و فضا از مونوپل تلويزيون خارج شده بود.» رييس انجمن صنفي انيميشن هم‌چنين گفت: «اين عامل به اضافه‌ي به‌روز شدن گوشي تلفن‌هاي همراه که با اضافه شدن نسل جديد اينترنت پرسرعت همراه بود، باعث شد دسترسي به مخاطب اين‌گونه انيميشن‌ها آسان‌تر از قبل شود. مخاطباني که ناگهان با توليدات و فضايي به مراتب بازتر از محصولات تلويزيوني و دولتي مواجه شدند.» وي سپس با اشاره به «کيفيت‌هاي نازلِ فني و محتوايي برخي از وب‌سري‌ها» که به گفته‌ي او «بعضي از آن‌ها بين مردم بسيار محبوب هم هستند» گفت: «اين انيميشن‌ها بيش‌تر از آن که حاوي جزيياتِ تحليل بازارِ کسب و کار باشند، نشان‌دهنده‌ي تمايل افراد براي استفاده از فضاي نسبتاً بازي بود که در فضاي مجازي در اختيارشان قرار گرفته بود.» سحرخيز گفت: «خوش‌بختانه وب‌سري‌هاي يکي دو سال اخير نشان مي‌دهد که سازندگان‌شان به اهميت ويژگي‌هاي اين بازارِ کسب و کار و بهره‌گيري از اطلاعات فضاي مجازي توجه نشان داده‌اند اما با وجود اين که چنين مقوله‌اي مي‌توان گفت کمي دير اتفاق افتاد اما بايد اشاره کرد هم‌چنان کافي نيست.» در ادامه‌ي جلسه، محمدرضا مقدسيان با اشاره به «نقش تاثيرگذار تمرين» در «برخورداري از نگاه کلان نسبت به پژوه‌هاي توليد شده» گفت: «بسياري معتقدند سرمايه هرجا هست، کار هم همان‌جاست اما متاسفانه برخي افراد که امکان سرمايه‌گذاري بر توليد اين‌گونه انيميشن‌هاي وب‌سري دارند نگاه مقتصدانه‌اي هم نسبت به بازگشت سرمايه‌ي خود دارند و طبعاً اين محدوده را با مشکلات خاصي مواجه کرده‌اند.» وي گفت: «به اين ترتيب، برخي نهادهاي دولتي وارد توليد اين‌گونه انيميشن‌ها شده‌اند که کيفيت فني اين توليدات چندان برايشان مهم نيست و بيش‌تر در فکر ترويج ايده‌هايشان دارند. ايده‌هايي نظير پيشنهاد اخلاق خوب، رفتار خوب و چيزهايي از اين قبيل که بيش از آن که شامل امکان‌سنجي براي احاطه بر اقتصاد بازار باشد، مصداق سوء‌استفاده از مفاهيم است.» مقدسيان در بخش ديگري از اين جلسه با اشاره به «نگاه سنتي» به عنوان «عامل بازدارنده براي برخورداري از نگاه مدرن نسبت به اين مقوله» گفت: «اين در حالي است که اگر قرار است از وب‌سري به عنوان يک مفهوم مدرن استفاده کنيم، طبعاً بايد فکر مدرن داشته باشيم و مدرن فکر کنيم.» در ادامه‌ي جلسه، امير سحرخيز ريشه‌ي اين نکته را در زمينه‌هاي هنري و فارغ از دغدغه‌هاي اقتصادي هنر انيميشن از آغاز توصيف کرد و افزود: «شروع توليد انيميشن در ايران با ديدگاه‌هاي اقتصادي همراه نبود و خيلي طول کشيد تا دست‌اندرکاران اين حرفه نسبت به آن به نتيجه برسند.» وي گفت: «البته اين باعث نمي‌شود که از اين جريان اقتصادي به عنوان راه حل فکر نکنيم اما نکته اين‌جاست که فضاي اقتصادي در انيميشن به اندازه‌ي کافي ايجاد نشده است.» بخش پاياني اين جلسه به جمع‌بندي صحبت‌هاي منتقد مهمان برنامه اختصاص داشت. محمدرضا مقدسيان در اين بخش با اشاره به «ديدگاه‌هاي سنتي» به عنوان «مانع بازاريابيِ دقيق براي عرضه‌ي صحيح و مناسب» گفت: «در اين زمينه بايد زاويه‌ي نگاهمان را عوض کنيم. به‌هرحال نمي‌توان مختصات وب‌سري را نشناخت و درباره‌اش فيلم ساخت.» وي گفت: «در کسب و کارهاي جديد، ايده‌پرداز، لزوماً مشاور حقوقي و اقتصادي و مسئول استراتژي براي تبليغات و بازاريابي نيست. در حال حاضر کار گروهي و تعامل و هم‌افزايي بخش‌هاي مختلف به توليد محصولاتي منجر مي‌شود که مشتري دارد. محصولاتي که توليد آن‌ها امروز بيش از هر زمان ديگري نيازمند تحقيق و البته تجزيه و تحليل اطلاعات مورد نياز چنين بازاري است.»