گزارش مشروح برگزاری آیین اختتامیه چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر/ از اهدای سیمرغ‌ها تا سخنرانی رئیس جمهور

مراسم اختتامیه جشنواره با حضور مسعود پزشکیان رئیس جمهور، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، زینب سلیمانی، داریوش ارجمند، بهروز افخمی، همایون اسعدیان و دیگر سینماگران و مسئولان برپا شد.

در ابتدا پس از اجرای قطعه‌ای موسیقی، محمدرضا شهیدی‌فرد به عنوان مجری اختتامیه روی صحنه آمد و گفت: چهل و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران را تبریک می‌گویم. تعظیم می‌کنم محضر شریف ملت عزیز و بزرگ ایران به واسطه آنچه در تهران و شهرستان‌ها دیدید؛ ملتی که همچنان وفادارانه پای ایران و جمهوری اسلامی ایران ایستاده‌اند و برای حفظ آن هر کاری می‌کنند. ۲۲ بهمن عزیزترین روز ملت ایران است.

وی اضافه کرد: سینمای ایران یکی از بهترین‌ و مهمترین رسانه‌ها و هنرهای ایران است که رویاها و دغدغه‌های مردم را صورت‌بندی کرده است، آمال و آرزوهای آنها را به تصویر کشیده است. امسال تعداد زیادی از فیلم‌ها، فیلم اولی بودند که حتی ۱۲ فیلم نامزد شده‌اند.

این مجری مراسم یاداور شد: در تهران، پردیس ملت، برج میلاد و دیگر سینماها مردم فیلم‌ها را دیدند و یکی از شورانگیز‌ترین دوران‌ها بود. به ایران و ایرانی می‌بالیم. گویی همیشه اتفاقاتی می‌افتد که تعلقات دینی و هویتی ما بیشتر می‌شود. به همه شما خانواده‌های شهدا و عزیزان خوشامد می‌گویم.

هنرمندان جلوه‌گاه امید این سرزمین‌اند

پس از پخش قطعه «ایران» همایون شجریان، شهیدی‌فرد گفت: در دی ماه گذشته خیابان‌های تهران و چند شهر در آتش کین سوخت، خیلی‌ها جان خود را از دست دادند، خیلی‌ها برای تمامیت ارضی تلاش کردند و شهید شدند. برای خانواده‌های آنها تسلیت می‌گویم. امیدوارم دیگر در کشور شاهد چنین وقایعی نباشیم. برخی از سینماگران ترجیح دادند جریان جشنواره را از دور پیگیری کنند اما بخش اعظم سینماگران پای فیلم خود ایستادند. به همه کسانی که انتخاب‌های متفاوت داشتند، احترام می‌گذاریم.

وی با دعوت از منوچهر شاهسواری دبیر جشنواره به روی سن گفت: یکی از دشوارترین دوره‌ها را منوچهر شاهسواری گذراند؛ دبیری که بعد از برگزاری موفق جشنواره سال گذشته، اجازه نداد خللی‌ در جشنواره وارد شود، همه ناملایمات را به جان خرید‌‌.

شاهسواری در ادامه روی صحنه آمد و در سخنانی تصریح کرد: امکان ندارد این تصنیف زیبای همایون شجریان را بشنویم و اشک‌ها جاری نشود و بغض سراسر وجودمان را نگیرد. از همه نامراد‌ی‌ها که در حق وطن کردیم خدا بر ما ببخشد. ایران، ایران است و ایران باقی می‌ماند و هیچکس و هیچ چیز نمی‌تواند ذره‌ای از عشق ما به این سرزمین را کم کند. این سرزمین با نام حق آغاز شده است.

وی اضافه کرد: تعبیری است که می‌گوید رخنه ناامیدی در وجود آدمی تجلی اهریمن در ذات انسان است. بر ما نیست که تجلی‌گر ناامیدی در دل مردم این سرزمین باشیم. گاهی اوقات دلمان می‌گیرد از همه کسانی که جان خود را از دست دادند. جان باختن برای کسانی که می‌مانند عذاب است، به ویژه اگر در وطن خود این اتفاق افتاده باشد. حوزه فرهنگ و تمدن و تاریخ این سرزمین به ما یادآوری می‌کند و همه بزرگان ادب و تاریخ به ما یادآوری می‌کنند که اجازه ندهید تا ناامیدی به جان ما رخنه کند که آن جا لانه اهریمن است.

دبیر جشنواره یاداور شد: از حافظ تا رودکی تا سینماگرانی چون ابراهیم حاتمی‌کیا، عباس کیارستمی، بهرام بیضایی و … همه و همه جلوه‌گاه امید برای این سرزمین بوده‌اند و خواهند بود.

وی در ادامه گفت: انگار همه زاویه‌های کین به سمت هنرمندان است. بر ما خرده نگیرید که فیلم نسازید. ما یادآور غم‌ها و شادی‌های این سرزمین هستیم. هنرمند آرزو و افق دارد تا آینده دیگری برای این سرزمین رقم بزند. بر ما خرده نگیرید که در هر شرایطی کنار شما هستیم. چه کسی به ما اجازه می‌دهد خانه را ترک کنیم.

شاهسواری اضافه کرد: چه کسی می‌تواند حکم کند و ما را از آنچه که از همراهی با مردم به دست آورده‌ایم محروم کند. سینمای ملی ایران و جشنواره ملی فجر و همه کسانی که در این سالن حاضر هستند و ما را می‌بینند بدانند ما خادمان مردم هستیم و از خادم جز خدمت بر نمی‌آید و خدمت جز در کنار مردم بودن نیست.

معرفی برگزیدگان بخش مسابقه تبلیغات

در ادامه مراسم، برگزیدگان بخش مسابقه تبلیغات معرفی شدند و با حضور داوران این بخش در سینمای ایران، جوایز اهدا شد.

سیمرغ بلورین و دیپلم افتخار بهترین عکس به مهراد قاضی‌امینی برای مجموعه عکس «خدای جنگ» اهدا شد.

سیمرغ بلورین و دیپلم افتخار بهترین پوستر به محمد تقی‌پور برای «صبح اعدام» تعلق گرفت.

سیمرغ بلورین و دیپلم افتخار بهترین آنونس و تیزر به آرمین منیبی برای «غریزه» رسید.

جوایز این بخش توسط حافظ احمدی، علی وزیریان و آرش معیریان اهدا شد.

در ادامه، با پخش کلیپی از زنده‌یاد بهرام بیضایی و زنده‌یاد ناصر تقوایی که در آن از نحوه حضورشان در سینما و علاقه‌شان به این هنر سخن می‌گفتند، یاد این هنرمندان گرامی داشته شد.

معرفی برگزیدگان بخش فیلم کوتاه و مستند جشنواره فیلم فجر

در بخش دیگری از مراسم، شهیدی‌فرد به معرفی هیأت داوران جشنواره پرداخت و امین زندگانی، مهدی سجاده‌چی، محمدرضا شفیعی، محمدعلی باشه‌آهنگر، مجید شیخ‌انصاری، مجتبی فرآورده و مسعود نقاش‌زاده به‌عنوان اعضای هیأت داوران، برای اهدای جوایز بخش سودای سیمرغ روی صحنه رفتند.

سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه به میکاییل دیانی برای «تخطی» تعلق گرفت.

دیپلم افتخار بهترین کارگردانی فیلم مستند به حامد سعادت برای «جنگل قائم» اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی مستند نیز به محمد عوض‌زاده برای «برای دخترم» رسید.

سیمرغ بلورین بهترین تهیه‌کنندگی به زهره نجف‌زاده برای «ایستاده در کنار تیمز» اهدا شد.

در ادامه مراسم، با پخش کلیپی از درگذشتگان سینمای ایران همچون جواد گنجی، بهرام بیضایی، ناصر تقوایی، حسین کاتبی، داوود عرب، رضا آقایی، رضا کشاورز، زویا امامی، سعید مظفری، سعید پیردوست، شاپور عظیمی، شهرام میراب‌اقدم، شیرین یزدان‌بخش، شیوا ارسطویی، علی ذبیحی، علی بهرامی‌فر، جواد بدیعی، محمدعلی اسلام، محمد طالقانی، محمد تبریزیان، محمد ولی‌آقابیگی، محمد کاسبی، مژده دایی، مسعود رشیدی، محمود مسعودشاهی، نادر میرکیانی، نظام‌الدین کیانی، هادی مرزبان، همایون ارشادی و دیگر هنرمندان فقید، یاد و خاطره آنان گرامی داشته شد.

اعطای جوایز بخش فیلم‌های سینمایی جشنواره ملی فیلم فجر

با حضور داوران بر روی صحنه، جوایز بخش‌های مختلف این دوره از جشنواره اهدا شد.

در این بخش، داوران ضمن تقدیر از طلا کرباسی برای فیلم «پل» و محمد کشاورزخمسه برای «کوچ»، سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه بصری را به محمدحسن ایزدی برای «سرزمین فرشته‌ها» اهدا کردند.

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی به رضا ترکمان برای «جانشین» تعلق گرفت.

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی به سودابه خسروی برای «کوچ» رسید که مهدی مطهر، تهیه‌کننده فیلم، به نیابت از او این جایزه را دریافت کرد.

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه به پیام حسین‌سوری برای «سرزمین فرشته‌ها» اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن به مارال فرجاد برای «زنده شور» تعلق گرفت. فرجاد در پیامی تصویری اظهار کرد: امروز دوره هفتم شیمی‌درمانی هستم. ممنونم از کاظم دانشی که این نقش را به من داد و ممنونم از همه کسانی که من را همراهی کردند.

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد به شهرام حقیقت‌دوست برای «اردو بهشت» رسید.

سیمرغ بلورین بهترین صدای فیلم به سعید زند و سید علیرضا علویان برای «اسکورت» اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن به کارن همایونفر برای «زنده شور» تعلق گرفت. شهیدی‌فرد در ادامه، به نقل از محمدعلی باشه‌آهنگر (داور جشنواره) توضیح داد: در فهرستی که تهیه‌کننده «اردو بهشت» درج کرده بود، نام آریا عظیمی‌نژاد نوشته شده بود و به همین دلیل نام او اعلام شد.

سیمرغ بلورین بهترین تدوین به میثم مولایی برای «اسکورت» رسید.

سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری به هادی بهروز برای «نیم‌شب» تعلق گرفت.

بهروز پس از دریافت جایزه گفت: این دومین سیمرغ من است. امیدواریم پای «نیم‌شب» بایستند، چون فیلم مهمی است. من حالم خوب نیست و امیدوارم شرایط بهتر شود.

در ادامه، دیپلم افتخار به بنیتا افشاری، بازیگر خردسال فیلم سینمایی «قایق‌سواری در تهران»، اهدا شد.

دیپلم افتخار دیگری نیز به بازیگران خردسال «سرزمین فرشته‌ها» از جمله اهورا لطفی، محمد اسد، زهرا فاضل، علیرضا علاو، فاطمه معصومه زریق، فاطمه مریش و علی ذیب اهدا شد. سپس کامل حرب، دستیار کارگردان این فیلم، روی صحنه آمد و از او نیز قدردانی شد.

همچنین دیپلم افتخار به گروه بازیگران خردسال «کوچ» اهدا شد.

سیمرغ بلورین و جایزه ویژه هیأت داوران برای بهترین نقش اصلی زن به سلاف فواخرجی برای «سرزمین فرشته‌ها» تعلق گرفت.

سلاف فواخرجی پس از دریافت جایزه خود گفت: این جایزه فقط یک جایزه نیست، بلکه گواهی موضع و جایگاهی است که در آن ایستاده‌ام؛ در زمانه‌ای که افراد از داشتن موضع صریح خجل هستند. موضع من ایستادگی در کنار مردم غزه است که انسانیت من را از نو تعریف می‌کند.

سینما به من آموخت شجاع‌ترین صورتِ حقیقت، پرداختن به حقیقت است و تصویری که واقعی باشد، حتی در بالاترین درجه انکار و تخریب، می‌تواند تصویری واقعی ارائه دهد. به سازندگان این فیلم درود می‌فرستم که باور دارند سینما فقط سرگرمی نیست، بلکه سینما یعنی خلاقیت، انسانیت، تعهد و شعور. همچنین درود می‌فرستم به سینمای ایران که حرفه‌ای‌گری و کنش‌گری را از هم جدا نکرده است. از جشنواره، گروه داوران و همه حاضران تشکر می‌کنم.

فواخرجی با تشکر از سازندگان اثر تصریح کرد: از سازمان سینمایی سوره و تصویر شهر هم تشکر می‌کنم. از منوچهر محمدی که حامی و پدرخوانده این فیلم بودند سپاسگزارم. از نویسنده و کارگردان خلاق اثر، بابک خواجه‌پاشا، نیز تشکر می‌کنم؛ از او بسیار آموختم و جایگاه ویژه‌ای در قلب من دارد. این جایزه فقط برای من نیست، بلکه برای فرشتگان این فیلم، یعنی گروه بازیگران خردسال است. این جایزه را به غزه که صبورانه تحمل می‌کند، به مردان و زنان و کودکانی که هر لحظه در خطر مرگ هستند تقدیم می‌کنم. همچنان که در جوایز قبلی نیز انجام دادم، این جایزه را به وطنم سوریه تقدیم می‌کنم و آرزو می‌کنم یکپارچه باشد. همچنین از مصر که تکیه‌گاه من بود قدردانی می‌کنم. خدا نگهبان ایران و هر ایرانی باشد.

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اصلی زن به آزیتا حاجیان برای فیلم «کافه سلطان» تعلق گرفت.

محمدرضا شریفی‌نیا با دریافت جایزه به نمایندگی از آزیتا حاجیان اظهار کرد: می‌خواهم انتقادی به آقای شاهسواری داشته باشم. هر وقت نام او می‌آید به این فکر می‌کنم که چگونه در آن زمان شاه اجازه داشتن چنین فامیلی را به او داده است.

وی افزود: ما در این فیلم از سرپرستی کار توسط آقای مصطفی رزاق‌کریمی لذت بردیم. به نظر من سه دانگ این جایزه برای من است. کاش من هم نامزد می‌شدم و سه دانگ خودم را تقدیم مردی می‌کنم که باعث آرامش ما بود و از او بسیار آموختیم. این جایزه را به مصطفی رزاق‌کریمی تقدیم می‌کنم.

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اصلی مرد نیز به بهرام افشاری برای فیلم «زنده شور» اهدا شد.

کاظم دانشی، کارگردان فیلم، به نیابت از او این جایزه را دریافت کرد و گفت: از هیأت داوران، آقای شاهسواری و دوستانی که نیامدند تشکر می‌کنم. این جایزه را باید به‌حق به آدم‌ها داد و ممنونم که جریان سال ۱۴۰۱ تکرار نشد. آقای پزشکیان بهتر می‌دانند چرا ناراحت هستیم. یک سال از عمرمان را گذاشتم و دوست داشتم بچه‌هایم امشب اینجا باشند؛ به بچه‌ها حق بدهید که نیستند.

دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه اقتباسی به مهدی مطهر و محمد اسفندیاری برای فیلم «کوچ» رسید.

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه به مهدی یزدانی‌خرم و اعظم بهروز برای فیلم «نیم‌شب» تعلق گرفت.

یزدانی‌خرم در سخنانی بیان کرد: من در یک خانواده نظامی بزرگ شدم. به مادرم گفتم نامزد شده‌ام؛ به مراسم بروم یا نه؟ مادرم گفت من تو را زیر بمباران بزرگ کردم. با یاد و خاطره جواد فکوری، عباس بابایی و عقاب‌های ایران بزرگ شدم. اگر در این مراسم از اتفاقات اخیر چیزی نگویی ارزشی ندارد. مطمئنم هیچ خونی در این خاک ریخته نمی‌شود مگر آنکه سروی بروید. این جایزه را به جوان‌هایی تقدیم می‌کنم که نیستند تا ببینند. همسرم شنونده آخرین سکانس‌های این فیلم بود؛ او ۹۰۰ کیلومتر دورتر در گور خفته و حتماً مرا می‌بیند.

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی فیلم اول به محمد داوودی برای «اردو بهشت» تعلق گرفت.

سیمرغ دیگر بهترین کارگردانی فیلم اول نیز به محسن بهاری برای «قمارباز» اهدا شد.

در بخش کارگردانی، دو سیمرغ بلورین اهدا شد. سیمرغ اول و جایزه ویژه هیأت داوران برای بهترین کارگردانی به بابک خواجه‌پاشا برای فیلم «سرزمین فرشته‌ها» رسید.

خواجه‌پاشا پس از دریافت جایزه گفت: ماشاءالله به غیرت داوران که این شرایط را پذیرفتند و می‌دانم بعدها چه شرایطی برای آن‌ها، از جمله امین زندگانی، پیش خواهد آمد. نمی‌دانید چه خبر است؛ با این حملاتی که اتفاق می‌افتد، فضایی فاشیستی وجود دارد که به هنرمندان حمله می‌کنند. با هم بودن را از ما می‌گیرند؛ مراقب باشید این را از ما نگیرند. ما هم سوگواریم؛ مگر کسی هست که غمگین نباشد؟ همه دردمندیم، اما جریانی فاشیستی میان ما فاصله می‌اندازد. ادبیاتشان را ببینید که چگونه به ما توهین می‌کنند. ما قطعاً از شما نمی‌ترسیم. پشت این پرچم و پشت ایران هستیم. اگر دشمنی بیاید، ما سربه‌داران ایران هستیم. ما را از دشمن نترسانید. از آقای پزشکیان هم ممنونم که از مردم عذرخواهی کردند.

او در ادامه به زبان ترکی خطاب به رئیس‌جمهور گفت: از شما می‌خواهم برای مردم بیشتر کار کنید. هر کسی کم‌فروشی کند باید در محضر خدا و شهدا پاسخگو باشد. مراقب جوانان ما باشید.

سیمرغ دیگر بهترین کارگردانی به کاظم دانشی برای «زنده شور» تعلق گرفت.

پس از پخش کلیپی از شهید قاسم سلیمانی، با حضور مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور، زینب سلیمانی، رائد فریدزاده و عباس صالحی، سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه ملی به حبیب والی‌نژاد برای «نیم‌شب» اهدا شد.

والی‌نژاد در سخنانی گفت: ابتدا به همه اهالی سینما خسته نباشید می‌گویم که در شرایط سختی کار کردند. این تندیس متعلق به همه اهالی سینماست. از آقای مهدویان بابت ساخت این فیلم تشکر می‌کنم و با افتخار این تندیس را به ایشان تقدیم می‌کنم.

فیلم‌های «پل» به کارگردانی محمد عسگری و «کوچ» به کارگردانی محمد اسفندیاری شایسته تقدیر شناخته شدند.

در بخشی از مراسم، شاهسواری اعلام کرد: طبق قوانین، سیمرغ بهترین فیلم از نگاه ملی به کارگردان و تهیه‌کننده تعلق دارد و برای حسین مهدویان نیز یک دیپلم و یک تندیس در نظر گرفته شده است.

دیپلم افتخار بهترین تهیه‌کنندگی اول به حسین کاکاوند برای «حال خوب زن» تعلق گرفت.

سیمرغ بلورین بهترین فیلم به منوچهر محمدی برای «سرزمین فرشته‌ها» اهدا شد.

در ادامه مراسم، منوچهر شاهسواری اظهار کرد: حقیقت جذاب‌ترین اصل جهان است و پس از آن رفاقت و شفقت قرار دارد. همه کسانی که اینجا هستند به رفاقت گرد هم آمده‌اند و وظیفه ما رفتار همراه با شفقت است.

داوران زحمت زیادی کشیدند و حتی امروز نیز درگیر داوری بودند؛ گاهی با رفتار خوب و گاهی حتی با بحث و جدل. سپاسگزاری از آنان کمترین کاری است که می‌توانم انجام دهم.

در ادامه، رئیس‌جمهور با اهدای گل و تقدیم تابلو از داوران قدردانی کرد.

تأکید رئیس‌جمهور بر ترمیم زخم‌های اجتماعی و حفظ وحدت ملی

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، با درود به روان پاک بنیان‌گذار انقلاب و آرزوی سلامتی برای رهبر انقلاب گفت: زخمی که در جامعه ایجاد شده، زخمی تلخ است و کار طبیب، ترمیم زخم است نه عفونی کردن آن. دشمن تلاش دارد آب و خاک ما را تجزیه کند. هنرمند باید این زخم را ترمیم کرده و برای تمامیت، انسجام و وحدت ایران تلاش کند. من خودم بسیاری از شب‌ها خوابم نمی‌برد و از این وضعیت ناراحتم، اما چاره‌ای جز ماندن و ساختن نداریم و نباید قهر کنیم. اینکه عده‌ای در بیرون از مرزها به دشمن اجازه حمله و تخریب ایران را می‌دهند، کمال نامردی است. از هنرمندانی که علیرغم فشارهای ناجوانمردانه حضور یافتند، تشکر می‌کنم.

جایزه‌ای ویژه برای تنها انیمیشن فجر

شاهسواری در ادامه مراسم گفت: ما امسال به اندازه کافی انیمیشن برای رقابت نداشتیم. به نظر من انیمیشن، استودیومحور است. امسال تنها یک فیلم موفق شد به جشنواره راه پیدا کند و دیپلم افتخار را به مهدی جوزانی برای استودیو مهوا فیلم تقدیم می‌کنیم.

سپس مهدی جعفری جوزانی، تهیه‌کننده اثر، اظهار کرد: از دبیر جشنواره که برای انیمیشن ارزش قائل شدند و از گروه ۲۵۰ نفره فیلم تشکر می‌کنم. جایزه «نگهبانان خورشید» را به همه کسانی که برای بهتر شدن حال مردم تلاش می‌کنیم تقدیم می‌کنم. همچنین آن را به شهدای کودک که از ۲۳ خرداد داغدارشان هستیم، تقدیم می‌کنم.

سیمرغ مردمی برای «زنده‌شور» و «اسکورت»

در ادامه، همایون اسعدیان، مدیرعامل خانه سینما، روی صحنه آمد و بیان کرد: از دوست و برادر عزیزم منوچهر شاهسواری که در این شرایط سخت صبوری کرد و این رویداد را برگزار کرد، تشکر می‌کنم. فشارهای زیادی روی او بود و سختی‌های بسیاری کشید.

همچنین از آقای پزشکیان که از مردم عذرخواهی کردند، قدردانی می‌کنم. ما عادت نداریم مسئولان از ما عذرخواهی کنند؛ امیدوارم بدعادت نشویم. بیش از سه هزار خانواده عزیزان خود را از دست دادند؛ این یعنی هزاران آرزوی ناتمام و رویاهای به سرانجام نرسیده. دوست دارم بگویم دوستانی که نیامدند، ترسو یا بزدل نیستند و غمگین‌اند؛ همان‌طور که آن‌هایی هم که آمدند، خائن نیستند. ما را مقابل هم قرار ندهید.

اسعدیان در ادامه اعلام کرد: فیلم‌های «اردوبهشت»، «نیم‌شب»، «سرزمین فرشته‌ها»، «زنده‌شور» و «اسکورت» پنج فیلم برتر از نظر مردم بودند و آرای بسیار نزدیکی داشتند. به دلیل نزدیکی آرا، «زنده‌شور» و «اسکورت» هر دو سیمرغ بهترین فیلم از نگاه مردم را دریافت می‌کنند.

دانشی، تهیه‌کننده «اردوبهشت»، پس از دریافت جایزه گفت: مهم‌ترین سیمرغ جشنواره همین سیمرغ مردمی است و خوشحالم که این جایزه را در دستانم دارم.