نگاه فراگیر رهبر شهید، دل بسیاری از انیمیشن‌سازان را به دست آورد

جعفری با تأکید بر اهمیت اصل برگزاری این دیدار اظهار کرد: نفس توجه به فعالان حوزه انیمیشن و دعوت از چهره‌های مختلف این عرصه، از جمله دبیر جشنواره پویانمایی تهران، نشان‌دهنده توجه ویژه رهبر شهید به ظرفیت‌های این حوزه بود .

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی با اشاره به بخشی از سخنان رهبر شهید در این دیدار گفت: ایشان تأکید داشتند که موفقیت انیمیشن ایران در عرصه بین‌المللی تنها یک دستاورد هنری نیست، بلکه تصویری از پیشرفت ایران را به جهانیان ارائه می‌کند. به گفته ایشان، زمانی که یک اثر انیمیشن ایرانی در کشورهای دیگر به نمایش درمی‌آید یا موفقیتی کسب می‌کند، این موفقیت تنها به نام انیمیشن ثبت نمی‌شود، بلکه ایران را به عنوان کشوری پیشرفته معرفی می‌کند و از این منظر، انیمیشن می‌تواند سفیر ایران پیشرفته در جهان باشد .

وی ادامه داد: تا آن زمان، انیمیشن‌های کوتاه ایرانی موفقیت‌های متعددی در جشنواره‌های جهانی کسب کرده بودند و آثار بلند نیز به‌تدریج در حال ورود به بازارهای بین‌المللی و نمایش در کشورهای مختلف بودند .

جعفری همچنین درباره زمینه برگزاری این دیدار گفت: اگر درست به خاطر داشته باشم، این جلسه به درخواست شهید مصباح‌الهدی برگزار شد و ایشان پیگیر شکل‌گیری این دیدار بودند .

وی افزود: در همان جلسه تأکید شد که مطالب نشست در رسانه‌ها منتشر نشود، اما بعدها به درخواست دکتر باقری، گزارشی از این دیدار تهیه کردم که در نشریه «نوآفرین» منتشر شد .

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی با اشاره به توصیه‌های رهبر شهید به فعالان انیمیشن اظهار کرد: ایشان تأکید داشتند که فعالان این حوزه نباید از کج‌سلیقگی‌ها، سنگ‌اندازی‌ها و موانعی که در مسیر فعالیتشان ایجاد می‌شود، مأیوس شوند؛ چرا که چنین مشکلاتی همواره وجود داشته و باید با استقامت مسیر را ادامه داد .

وی افزود: رهبر شهید همچنین بر ضرورت تلاش هم‌زمان برای تولید آثار، رساندن آن‌ها به مخاطبان و گسترش دامنه مخاطبان تأکید کردند و حمایت خود را از فعالان این حوزه اعلام کردند .

جعفری ادامه داد: از دیگر توصیه‌های ایشان، توجه به تقویت بنیه معنوی از طریق دعا و ذکر بود. همچنین تأکید داشتند که فعالان حوزه انیمیشن باید در تربیت نسلی باانگیزه، پرشور و امیدوار به آینده نقش‌آفرین باشند و این رسالت را از مهم‌ترین مأموریت‌های این حوزه می‌دانستند .

وی در بخش دیگری گفت: این نگاه با آنچه در مطالعات بین‌المللی درباره کارکردهای آموزشی انیمیشن مطرح می‌شود، همخوانی داشت؛ چرا که انیمیشن در بسیاری از کشورها به عنوان بستری مؤثر برای آموزش مفاهیم به کودکان مورد استفاده قرار می‌گیرد و رهبر شهید نیز بر بهره‌گیری از این ظرفیت برای تربیت نسل آینده تأکید داشتند .

جعفری با اشاره به دیگر محورهای مطرح‌شده در آن دیدار گفت: برخی از حاضران نسبت به کمبود حمایت‌ها، تخصیص نیافتن بودجه و بی‌توجهی به حوزه انیمیشن گلایه‌هایی مطرح کردند. رهبر شهید در پاسخ تأکید کردند که این مسائل را به مسئولان تذکر می‌دهند، اما در عین حال معتقد بودند که فعالان این حوزه نباید منتظر باز شدن مسیر از سوی دیگران باشند، بلکه باید خودشان راه را باز کنند .

وی افزود: این نگاه را پیش از آن نیز از ایشان شنیده بودم. در دیداری که سال 1396 برگزار شد و بعدها در قسمت نخست مجموعه مستند «غیررسمی» منتشر شد، در پایان جلسه فرصت پیدا کردم درباره مشکلات این حوزه صحبت کنم. ایشان در پاسخ فرمودند که همواره این مسائل را به مسئولان تذکر می‌دهند، اما تعبیرشان این بود که «این مطلب در مشتشان نمی‌آید»؛ یعنی ظرافت و اهمیت موضوع را آن‌گونه که باید درک نمی‌کنند .

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی ادامه داد: برداشت من این است که از نگاه ایشان، حوزه فرهنگ نیازمند ظرافت، توجه و نوعی نگاه پدرانه است؛ موضوعی که گاه با چارچوب‌های اداری، بروکراسی و قواعد خشک دستگاه‌های اجرایی سازگار نیست. به همین دلیل نیز بارها تأکید می‌کردند که نباید مأیوس شد، نباید خسته شد و نباید اجازه داد این موانع مانع ادامه مسیر شوند .

جعفری اظهار کرد: به نظر می‌رسید ایشان معتقد بودند هنرمندان و فعالان فرهنگی که در حال انجام کاری پیشرو هستند، بیش از دیگران به تسهیل مسیر و کاهش موانع اداری نیاز دارند و مسئولان باید شرایط فعالیت آن‌ها را فراهم‌تر کنند؛ موضوعی که به اعتقاد من کمتر مورد توجه قرار گرفته بود .

وی در ادامه، با اشاره به تأکید رهبر شهید بر تولید محتوای کودک و نوجوان، گفت: ایشان در جلسات مختلفی با فعالان حوزه کودک، از جمله برنامه‌سازان، نویسندگان و تولیدکنندگان آثار کودک، بر اهمیت این حوزه تأکید کرده بودند. آنچه در ذهن من مانده این است که فرمودند اگر نیاز مخاطب را با محتوای مناسب تأمین نکنید، او به هر حال نیاز خود را از جای دیگری تأمین خواهد کرد .

جعفری افزود: ایشان هشدار می‌دادند که کم‌کاری در تولید محتوای مناسب برای کودکان و نوجوانان، این خلأ را با محتوای بیرونی پر خواهد کرد؛ محتوایی که یا همسو با ما نیست یا حتی ممکن است با ما دشمنی داشته باشد و همین مسئله می‌تواند در حوزه فرهنگ و تربیت نسل آینده آسیب‌زا باشد .

وی با اشاره به توصیه‌های رهبر شهید درباره موضوعات قابل پرداخت در آثار انیمیشن گفت: یکی از نکات مهم این بود که ایشان تأکید داشتند دایره موضوعات تولیدی نباید محدود شود و سازندگان باید به سمت تولید «محتوای خوب » حرکت کنند .

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی ادامه داد: ایشان بلافاصله نیز مصادیق محتوای خوب را برشمردند؛ از قصه‌های فرهنگ عامه، داستان‌های بزرگان دین، شخصیت‌های برجسته تاریخ ایران، مثنوی مولوی، گلستان و بوستان سعدی گرفته تا موضوعات دفاع مقدس، قصه‌های قرآنی و تاریخ اسلام .

جعفری خاطرنشان کرد: آنچه برای من جالب بود، تأکید ایشان بر قصه‌های فرهنگ عامه به عنوان بخشی از محتوای مطلوب بود؛ موضوعی که شاید برخی تصور نمی‌کردند در این دایره قرار بگیرد. این نگاه، افق گسترده‌ای را پیش روی سازندگان آثار فرهنگی و انیمیشن قرار می‌داد و نشان می‌داد که از نظر ایشان، ظرفیت‌های فرهنگی ایران بسیار گسترده‌تر از آن است که به چند موضوع محدود شود .

وی افزود: ایشان با ذکر نمونه‌های متعدد از شخصیت‌های بزرگ، میراث فرهنگی، ادبیات و رویدادهای تاریخی کشور، این گستره را برای حاضران تبیین کردند. به یاد دارم یکی از دوستان پس از پایان جلسه می‌گفت تصور می‌کرده رهبر شهید صرفاً بر تولید آثار با موضوعات قرآنی یا دفاع مقدس تأکید خواهند کرد، اما این جلسه نشان داد که نگاه ایشان به تولید محتوا بسیار وسیع‌تر از این تصور بوده است. یکی از برکات آن جلسه این بود که افرادی که احساس می‌کردند که شاید خیلی با ایشان همخوان نباشد، فهمیدند که در این دایره جا می‌شوند و در ظرف محتوایی که ایشان می‌گوید جا می‌گیرند .

جعفری در پاسخ به این پرسش که رهبر شهید چه نگاهی به حوزه فرهنگ و الزامات آن داشتند، گفت: در یکی از دیدارها، میان سینماگران و ایشان درباره شاخص‌های اداره کشور و به‌ویژه شاخص‌های حوزه فرهنگ گفت‌وگویی شکل گرفت . ایشان در ابتدای سخنان خود تأکید کردند که این جلسه برای شنیدن نظرات حاضران تشکیل شده و قصد ندارند خودشان مفصل صحبت کنند، اما در ادامه به برخی شاخص‌های حوزه فرهنگ اشاره کردند .

وی افزود: آنچه از سخنان ایشان در ذهن من مانده، این است که معتقد بودند نباید از شنیدن سخن مخالف هراس داشت. به نظر می‌رسید از نگاه ایشان، باید امکان طرح دیدگاه‌های مختلف، نقد و گفت‌وگو فراهم باشد تا در نهایت به نتیجه درست برسیم .

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی ادامه داد: در مجموع، از دیدارهایی که با ایشان داشتم، این برداشت را پیدا کردم که هرچند ممکن بود سلیقه شخصی خود را نیز بیان کنند و گاهی درباره برخی آثار یا فعالیت‌ها توصیه‌هایی داشته باشند، اما به تکثر در حوزه فرهنگ باور داشتند .

وی با اشاره به یکی از خاطرات خود گفت: یک بار به من فرمودند اینکه شما این محتوا را در چنین قالبی ارائه می‌کنید، کار بزرگی است و باید آن را حفظ کرد و از دست نداد. در کنار این نگاه، آنچه برای من اهمیت داشت، این بود که ایشان ایرانی بودن و اسلامی بودن را در تقابل با یکدیگر نمی‌دیدند، بلکه همواره این دو را در کنار هم تعریف می‌کردند .

جعفری اظهار کرد: به اعتقاد من، ایشان از معدود بزرگان دینی بودند که هویت ایرانی و هویت اسلامی را مکمل یکدیگر می‌دانستند. همین نگاه باعث می‌شد افراد با سلایق فکری مختلف، تا زمانی که دل در گرو ایران داشتند، احساس همراهی بیشتری با این مسیر داشته باشند حتی اگر همسو با جمهوری اسلامی ایران نباشند. ایشان هیچ‌گاه ایران و اسلام را در تعارض با یکدیگر تعریف نمی‌کردند و این نگاه، بسیاری از محدودیت‌ها و سوءبرداشت‌ها را برطرف می‌کرد .

وی با اشاره به یکی دیگر از دغدغه‌های رهبر شهید گفت: در یکی از جلسات شورای عالی انقلاب فرهنگی، ایشان تأکید کردند که در کنار اسناد بالادستی، نقشه‌های کلان فرهنگی و مهندسی فرهنگی، باید به اقدامات عینی نیز توجه شود . به تعبیر ایشان، باید چند فیلم خوب ساخته شود که کودکان بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند و از طریق آن، تربیت نسل آینده شکل بگیرد .

جعفری ادامه داد: موضوع تربیت نسل آینده از دغدغه‌های جدی ایشان بود. پس از ساخت انیمیشن «بچه زرنگ» و موفقیت آن در جشنواره فیلم فجر، در دیداری درباره این اثر با ایشان صحبت کردم. ایشان فرمودند هنوز فرصت نکرده‌اند فیلم را ببینند، البته «شاهزاده روم» و «فیلشاه» را دیده بودند اما علاقه‌مند هستند که «بچه زرنگ» را تماشا کنند. آخرین باری که ایشان را دیدم، حدود سه یا چهار هفته پیش از آغاز جنگ 12 روزه بود و بار دیگر همین موضوع را مطرح کردند و گفتند هنوز فرصت دیدن فیلم را پیدا نکرده‌اند .

وی با بیان خاطره‌ای از همان دیدار گفت: یکی، دو روز بعد از آن، از دفتر ایشان با من تماس گرفتند و خواستند برای جلسه‌ای به دفتر مراجعه کنم. تصور می‌کردم شاید مطلبی را نقل کرده بودم و یا قرار است تذکری دریافت کنم، اما وقتی به آنجا رفتم، یکی از مسئولان دفتر جعبه‌ای روی میز گذاشت و گفت پس از رفتن شما، رهبر شهید متوجه شدند که در شلوغی جلسه هدیه‌ای را که در نظر گرفته بودند، فراموش کرده‌اند به شما بدهند. ایشان انگشتری را که همراه داشتند به ما سپردند تا آن را به شما برسانیم .

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی خاطرنشان کرد: این رفتار برای من بسیار معنادار بود؛ اینکه با وجود همه مشغله‌ها و مسئولیت‌های فراوان، چنین موضوعی را به خاطر داشتند. البته در سال‌های گذشته نیز نمونه‌های مشابهی از این توجه و پیگیری را از ایشان دیده بودم. این موضوع نشان می‌داد که برای حوزه فرهنگ اهمیت ویژه‌ای قائل بودند و مسائل آن را با دقت دنبال می‌کردند .

جعفری در پاسخ به پرسشی درباره نظر رهبر شهید نسبت به انیمیشن‌های «بچه زرنگ»، «شاهزاده روم» و «فیلشاه» گفت: یادداشت‌هایی از نکاتی که ایشان درباره این آثار فرموده بودند، در اختیار دارم، اما آنچه بیش از همه در ذهنم مانده، همان تأکیدی است که پیش‌تر نیز به آن اشاره کردم؛ اینکه از ایشان خواستم پیامی برای عوامل پروژه بیان کنند؛ چرا که حدود 200 نفر در تولید آن مشارکت داشتند و من به نمایندگی از آنها آنجا بودم و مایل بودم نکته‌ای از ایشان را به همکارانم منتقل کنم .

وی افزود: رهبر شهید در پاسخ تأکید کردند: «اینکه شما چنین محتوایی را در این قالب و ظرف ارائه می‌کنید، کار بزرگی است؛ این مسیر اهمیت دارد، آن را محکم حفظ کنید، ادامه دهید و اجازه ندهید متوقف شود .»

شبکه خبر/ بدرقه آقای شهید | فرهنگ از دیدگاه امام مجاهد شهید، پنجشنبه 18 تیر 1405