گزارش نشست دومين «جايزه پژوهش سينمايي سال» / رونمايي از پوستر

اولين نشست خبري دومين «جايزه پژوهش سينمايي سال» با حضور محمود اربابي رئيس شوراي سياستگذاري، احمد ضابطي جهرمي دبير جشنواره، خسرو دهقان و روح الله حسيني از اعضاي شوراي سياستگذاري و جمعي از اهالي رسانه صبح روز شنبه 14 مهرماه در مدرسه‌ ملي سينما برگزار شد. به گزارش روابط عمومي جايزه پژوهش سينمايي، در ابتدا محمود اربابي ضمن تشکر از اهالي رسانه براي حضور در اين نشست گفت: امسال دومين جايزه پژوهشي همزمان با هفته‌ پژوهش برگزار مي‌شود. اما فکر برگزاري اين جايزه به سال 95 بازمي‌گردد زماني که مسئولان و دست اندرکاران احساس کردند کنار همه فعاليت هايي که در سينماي ايران انجام مي شود، برگزاري جايزه پژوهشي مورد غفلت قرار گرفته است. سينماي ايران در 40 سال گذشته افتخارات بسياري در عرصه‌هاي مختلف به دست آورده اما نياز به طراحي چنين جايزه‌‌اي شود. رئيس شوراي سياست‌گذاري جايزه پژوهش سينمايي ادامه داد: آموزش و پژوهش از مهم ترين و ضروري ترين بخش ها براي هر فعاليتي است. همه ما که در اين عرصه فعاليت مي‌ کنيم از اين کانال عبور کرديم و از فعاليت هاي پژوهشگران بهره برديم. سال گذشته اولين دوره اين جايزه برگزار شد و بسياري از دانشجويان، اساتيد و پژوهشگران سينما در آن شرکت کردند. برگزاري اين جايزه نقطه عطفي در بحث پژوهش سينما ايجاد کرد و ما تلاش کرديم اين برنامه به شکل مطلوبي برگزار شود. در ادامه دبيردومين دوره جايزه پژوهش سينمايي سال با تشکر از حمايت اهالي رسانه از اين رويداد فرهنگي گفت: براي سينماي ايران زحمت بسياري کشيده شده است. اساسا سينما هنر پرزحمتي است و هر کشوري در اين زمينه توفيق و آوازه اي داشته باشد نشان دهنده ترقي و پيشرفت آن است به اين معني که هنرهاي ديگر را داشته که حالا سينما را به دست آورده است. ضابطي جهرمي با اشاره به توفيقات سينماي ايران ادامه داد: سينما هنري است که در سي تا چهل سال گذشته به عنوان هنر اول خود، آن را مي شناسيم. مطرح ترين هنر ايراني در دهه هاي اخير، سينما بوده است و وقتي منابع و مقالات خارجي درباره سينماي ايران را مي خوانيم نمي توانيم اين اعتبار جهاني را تحسين نکنيم. اين اعتبار نيازمند مراقبت است. ضابطي جهرمي ادامه داد: يکي از وجوه توجه ما به سينماي کشورمان که به نظر من توانسته برخي از ويژگي‌هاي اساسي «سينماي ملي» را حداقل به دست آورد، وجوه نرم افزاري و هنري است. اميدوارم بقيه‌ وجوه هم اين شرايط را به دست آورد. اينکه سينماي ايران در چند سال اخير به شهرت جهاني رسيده در گرو زحمات هنرمندان بسياري است. وي ادامه داد: سينما در چند سال اخير توانسته از هنرهايي همچون ادبيات، شعر و معماري پيشي بگيرد. سينما، مطرح ترين هنر ايراني در چند دهه‌ اخير بوده است. وقتي مطالبي درباره‌ سينماي ايران به زبان‌هاي ديگر جست‌وجو مي‌کنم نمي‌توانم سينمايمان را تحسين نکنيم.چراکه مطالب و پژوهش‌هاي بسياري در دانشگاه‌ها و مراکز مختلف علمي در خارج از کشور روي سينماي ايران انجام شده است اما بايد توجه داشته باشيم که اين سينما نياز به مواظبت و حمايت دارد. اگر سينماي کشوري پشتوانه تئوريک و پژوهشي نداشته باشد نمي‌تواند قوي ظاهر شود. وي ادامه داد: آرزوي ما اين است که شکلي از سينما را داشته باشيم که در نهايت به ژانر «ملي» برسد. يعني زيبايي شناسي ايراني شکل بگيرد و هر جا که نام فيلم ايراني شنيده مي‌شود براي همان خصوصيات به دنبالش بروند. ضابطي جهرمي عنوان کرد: در اولين نشست شوراي سياستگذاري نکته‌اي را براي اعضاي شورا گفتم که شايد براي شما هم شنيدن آن جالب باشد. من دانش آموخته دوره اي از سينما در کشورم هستم که مربوط به دهه نخست يعني سال 1350 مي‌شود. يادن مي آيد در آن دهه ما در دانشگاه اجازه نداشتيم درباره سينماي ايران صحبت کنيم زيرا استادان اين اجازه را به ما نمي‌دادند. صحبت کردن درباره سينماي ايران نوعي تحقير و سرافکندگي محسوب مي شد. ما هميشه با احتياط در مورد سينماي ايران صحبت مي کرديم. در دانشکده‌ هنرهاي درماتيک سخت‌گيري بيشتري صورت مي‌گرفت و آن ها معتقد بودند که اصلا در ايران سينمايي وجود ندارد. «فيلم فارسي» اصطلاح تحقيرآميزي براي فيلم هاي ما بود و هيچ پژوهشي در آن سال ها درباره سينماي ايران وجود ندارد. وي ادامه داد: اين موضوع باعث شده بود فاصله‌ اي بين سينماگران و دانشجويان سينماي ايران وجود داشته باشد و اين دو گروه همديگر را قبول نداشته باشند. اين جدايي و شکاف به سينماي کشورمان بسيار آسيب زد. براي برخي آرزو بود که بتوانند مطالعه علمي روي سينماي کشورشان داشته باشند؛ اما اجازه نمي‌دادند. ضابطي جهرمي در ادامه بيان کرد: امروز ما در جايگاهي هستيم که بسياري از پژوهش هاي سينمايي ما در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشي درباره سينماي کشور خودمان است. حتي بسياري از ايرانياني که در خارج از کشور هستند درباره سينماي ايران مي‌نويسند. بدين ترتيب فکر کردن درباره سينماي ايران، نظريه پردازي توصيفي و نقد نويسي به رشد سريع‌تر سينماي ايران کمک مي‌کند و منتقدان خلاق نقشي اساسي در پيوند پژوهشگران و سينماگران ايران داشتند. دبير دومين جايزه پژوهش سينمايي با اشاره به نقش منتقدان در برداشتن شکاف ميان پژوهشگران و سينماگران گفت: منتقدان خلاق ايراني تا حدودي توانسته‌اند شکاف بين سينماگران و دانشجويان سينما را از بين ببرند. ادبيات نقد هم در ايران به لطف منتقدان صاحب فکر در اين چهل سال رشد بسياري کرده است. طبعا ما بايد کساني که در اين راه تلاش مي‌کنند را تشويق کنيم تا پشتوانه قوي براي سينماي ايران فراهم کنند. نيروي محرک و اصلي توسعه سريع تر سينما براي دست يافتن به فضاي جهاني در پيوند بين کار دانشگاهيان، پژوهشگران علمي و دست اندرکاران سينماست. در ادامه اين نشست خسرو دهقان و روح الله حسيني از اعضاي شوراي سياست‌گذاري به همراه محمود اربابي و احمد ضابطي جهرمي از پوستر دومين دوره جايزه پژوهشي سينمايي سال رونمايي کردند. ضابطي جهرمي درباره پوستر توضيح داد: اين پوستر تفاوت آشکاري با پوستر سال قبل دارد. حداقل مختصات استاندارد امر پژوهش در آن به شکل نمادين منعکس شده است . همچنين نماد سينما، پژوهش، ارتباط اين دو باهم، قلم و کتاب نيز در اين پوستر ديده مي‌‌شوند. وي درباره موضوعات بخش‌هاي مختلف اين جايزه نيز گفت: فراخوان جشنواره از اين جنبه با دوره‌ اول تفاوت چنداني ندارد. آثاري که به عنوان آثار پژوهشي پذيرفته مي‌شود؛ در ابتدا مقالات آموزشي و پژوهشي است؛ مقالاتي که ساختار علمي و رويکرد پژوهشي داشته باشد و سوژه اصلي آن سينماي ايران باشد. اين موضوع در مورد طرح‌هايي پژوهشي و پايان‌نامه‌هاي دانشجويي صدق مي‌کند. وقتي از سينماي ايران صحبت مي‌کنيم، منظورمان همه‌ سينماي ايران است؛ نه فقط فيلم‌هاي بلند داستاني. جشنواره هيئت علمي دارد، مقالاتي که هيئت علمي تشخيص دهند ساختار علمي و رويکرد پژوهشي ندارد، پذيرفته نمي‌شوند. دبير دومين دوره جايزه پژوهشي سينمايي سال ادامه داد: در واقع هيئت علمي ملاک اصلي تشخيص علمي و پژوهشي بودن اين مقالات هستند. اين آثار در بخش اصلي و رقابتي پذيرفته مي‌شوند. امسال بخشي به درخواست خودم به اين جايزه اضافه شد؛ اين بخش جنبي و غيررقابتي است که به شکل آزمايشي در اين دوره برگزار مي‌شود. فيلم مقاله يا فيلم کتاب با اين رويکرد که فيلم‌هاي ارسالي بايد به عنوان فرم يا مدياي پژوهشي باشند در اين بخش قرار مي‌گيرند؛ اما باز هم چنين فيلم‌هايي محدود به پژوهش روي سينماي ايران است. مثلاً محمد تهامي نژاد فيلمي به نام «از مشروطه تا سپنتا»ساخت.‌ اين فيلم سينماي ايران را در آن دوره از تاريخ به شکل پژوهشي بررسي مي‌کند. ضابطي جهرمي درباره بخش بين المللي اين جايزه گفت: اين جشنواره بخش بين المللي هم دارد. پژوهش هايي که به زبان انگليسي نوشته شده باشد؛ اما موضوع آن سينماي ايران باشد مي‌توانند در اين جشنواره شرکت کنند. در بخش جايزه‌هاي دانشجويي نيز افزايش مبلغ جايزه را دراين دوره داشتيم. وي در پاسخ به اين سوال مبني بر اينکه مقالات نوشته شده در چه بازه زماني مي‌توانند در اين جايزه شرکت کنند، گفت: در دوره اول تمام پژوهش هايي که در سال‌هاي قبل به خصوص از سال 90 به بعد انجام شده بود را پذيرفتيم اما براي اين دوره تنها آثاري را پذيرفتيم که در طي يک سال گذشته انجام شده‌ بودند. دبير دومين جايزه پژوهشي سينمايي ايران درباره جايگاه پژوهش سينمايي گفت: وقتي از پژوهش صحبت مي‌کنيم، اشکال مختلفي را براي آن متصور مي‌شويم. پژوهش در سينما مي‌تواند به شکل هاي مختلفي متجلي شود. گاهي پژوهش به شکل نقد منتشر مي‌شود که به ظاهر نقد است اما در واقع پژوهشي است که سينماگران را با سينمايشان آشنا مي‌کند. وي ادامه داد: پژوهش مي‌تواند رويکرد تاريخي داشته باشد و زماني اين اتفاق مي افتد که نويسنده در مقام تاريخ نگار قرار گيرد. گاهي سينما در ذات وابسته به پژوهش است، من هيچ فيلم مستندي نمي‌شناسم که بدون پژوهش بتواند ساخته شود. ضابطي جهرمي بيان کرد: پژوهش برآمده از سينماست و براي تاثيرگذاري بر سينماست. فيلم‌ها را فيلمسازان مي‌سازند و فيلم ها بر مخاطبان تاثير مي‌گذارند. در اين ميان پژوهشگران هستند که براي اين دو گروه دغدغه فکري ايجاد مي‌کنند. ما مي‌خواهيم از همه‌ جوانب از طريق پژوهش، تحقيق و بررسي تاثير بگذاريم. تفکر و تعمق فيلمساز در مورد جوانب موضوعي که مي‌خواهد درباره آن فيلم بسازد، هم به نوعي تحقيق و پژوهش است. انعکاس چنين تحقيقي روي کاغذ نبوده است ولي در فيلم آن را مي‌بينيد. اساساً هنر بدون تعمق و تفکر زاده نمي‌شود. ضابطي جهرمي با اشاره به اينکه از لحاظ داشتن نهاد آموزش سينمايي، ايران بعد از هند و ژاپن در آسيا قرار دارد، گفت: ما نشست هاي تخصصي پيش بيني کرديم که بتوانيم نتايج اين پژوهش ها را در آن منعکس کنيم. در برخي از اين بخش ها هنوز نيروهاي کارآمد نداريم و بايد براي آن‌ها نيرو تربيت کنيم. بسياري از مسائل بين مديران و سينماگران وجود دارد که نتايجش بايد در سينماهاي ديگر جست و جو کنيم و از تجربيات آن‌ها براي پيشبرد سينمايمان استفاده کنيم. وي ادامه داد: براي اين دوره 8 نشست تخصصي پيش بيني کرديم که اين نشست ها را هم در دانشگاه ها و در برخي از نهاديي که فعاليت اختصاصي سينمايي دارند برگزار مي‌کنيم. در ادامه اربابي درباره تاثير پژوهش بر سينماي ايران گفت: به نظر من هم فيلم‌هاي ايراني کمتر از تحقيق و پژوهش تاثير مي‌پذيرند. هرچند که فيلم‌هايي که بيشتر به اين موضوع توجه مي کنند ماندگارتر مي‌شود اما همانطور که آقاي جهرمي گفتند ممکن است شکل اين تحقيق متفاوت باشد. ترديدي نداريم که آثار برجسته محصول تحقيقات پيش از ساخت هستند. اربابي در پاسخ به اين سوال که سازمان سينمايي چقدر به نتايج اين پژوهش‌ها در تصميم گيري ها و سياست‌گذاري‌ها اهميت مي‌دهد، گفت: سازمان سينمايي يکي از سياست گذاران اين جايزه است که نشان مي‌دهد چقدر سياستگذاران مي‌خواهند در بخش هاي مختلف اطلاعاتشان کامل باشد که تصميم گيري هايشان مبتني بر تحقيق و پژوهش باشد. اربابي درباره دستاوردهاي دوره نخست اين رويداد توضيح داد: تمرکز بر فعاليت هاي پژوهشي يکي از دستاوردهاي دوره اول بود که سبب شد ما امروز درک بهتري از وضعيت فعاليت هاي پژوهشي در سينماي ايران داشته باشيم. مهمترين دستاورد اين رويداد همچنان هم اطلاع از دستاوردهاي پژوهشي کشور است که مي تواند مورد استفاده سينماگران و سياست گذاران سينما قرار بگيرد. وي تاکيد کرد: مهمترين جايي که بايد از اين پژوهش ها بهره برداري شود، مرحله سياستگذاري در سينما است که سازمان سينمايي يکي از مهمترين مراکز آن است. سرفصل‌هاي فراخوان هم نشان مي دهد که چه اولويت‌هايي را در زمينه حل مسايل سينماي امروز مدنظر داشته‌ايم. اربابي متذکر شد: سازمان سينمايي اگر براي پژوهش‌هاي سينمايي هزينه مي‌کند و زمينه برگزاري اين جايزه را فراهم کرده است حتما به دنبال بهره‌برداري از آن هم هست. اينکه در عمل اين اتفاق مي‌افتد يا خير بحث ديگري است. وي همچنين درباره سازوکار دسترسي و بهره مندي از پژوهش هاي برتر در اين رويداد بيان کرد: معاونت توسعه فناوري سازمان سينمايي در سال گذشته سايت اطلاعات تخصصي سينماي ايران را راه اندازي کرد که کليه پژوهش هاي سينماي ايران اعم از آثار برتر اين جايزه از طريق آن قابل شناسايي و معرفي است. صاحب پژوهش، پژوهش گر است و سازوکار بهره برداري از اين پژوهش ها نيز بر مبناي رعايت حقوق صاحب اثر طراحي شده است. خسرو دهقان نيز در بخش پاياني اين نشست در سخناني کوتاه گفت: سينماي ايران در وجوه مختلف خود امروز تبديل به اقيانوسي وسيع شده است؛ اقيانوسي که البته با شرمندگي بايد بگوييم عمق بسيار کمي دارد و وقتي به آن قدم مي گذاريم متوجه عمق اندک آن مي‌شويم. پژوهش کمک مي‌کند که اين اقيانوس عمق بيشتري پيدا کند و جايزه پژوهش سال سينماي ايران هم با همين هدف عمق‌بخشي برگزار مي‌شود.